کد خبر: ۳۸۳۷۷
تاریخ انتشار: ۱۶:۰۱ - ۱۸ تير ۱۳۹۸
در این مقاله با ابزاری  به نام تبدیل منبع آشنا می‌شویم که با کمک آن می‌توان مدار‌ها را ساده‌سازی کرد. اساس این ابزار، مفهوم معادل بودن است. مشخصه جریان-ولتاژ مدار معادل، مشابه با مدار اصلی است.
سرویس آموزش و آزمون برق نیوز، در این مقاله با ابزاری  به نام تبدیل منبع آشنا می‌شویم که با کمک آن می‌توان مدار‌ها را ساده‌سازی کرد. اساس این ابزار، مفهوم معادل بودن است. مشخصه جریان-ولتاژ مدار معادل، مشابه با مدار اصلی است.

روش تبدیل منبع در مدار

همان‌طور که می‌دانیم، معادلات ولتاژ گره (یا جریان مش) را می‌توان با تحلیل یک مدار، وقتی که منابع همه منبع جریان مستقل (یا ولتاژ مستقل) باشند، به دست آورد. بنابراین، گاهی لازم است در تحلیل مدار، منبع ولتاژ سری با مقاومت را با منبع جریان موازی با مقاومت یا بالعکس جایگزین کنیم. هر کدام از این جایگزینی‌ها یک «تبدیل منبع» (Source Transformation) نامیده می‌شود.
تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال
شکل ۱: تبدیل منابع مستقل

در واقع می‌توان گفت که تبدیل منبع فرایند جایگزینی منبع ولتاژ VSسری با مقاومت R. با منبع جریان iS موازی با مقاومت R.و بالعکس است.

دو مدار شکل بالا، معادل هستند و رابطه ولتاژ-جریان در ترمینال‌های a−bآن‌ها با هم مشابه است. معادل بودن این دو مدار را به سادگی می‌توان نشان داد. اگر منابع خاموش باشند، مقاومت معادل در ترمینال‌های a−b هر دو مدار برابر با R. است. همچنین، وقتی ترمینال‌های a−b اتصال کوتاه شوند، جریان اتصال کوتاهی که از a. به b. می‌گذرد، در مدار سمت چپ برابر با isc=vs/R و در مدار سمت راست برابر با isc=is است. بنابراین، از آنجایی که دو مدار معادل هستند، رابطه vs/R=isبرقرار است. در نتیجه، شرط تبدیل منابع، برقراری رابطه زیر است:

تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال

تبدیل منابع را می‌توان به منابع وابسته نیز اعمال کرد. در این مورد باید به متغیر‌های وابسته دقت کنیم. همان‌گونه که در شکل ۲ نشان داده شده است، یک منبع ولتاژ وابسته سری با مقاومت را می‌توان به منبع جریان موازی با مقاومت و بالعکس تبدیل کرد. البته باید شرایط معادله‌ای که در بالا ذکر شد برقرار باشد.

تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال
شکل ۲: تبدیل منابع وابسته

مشابه تبدیل ستاره-مثلث که قبلاً با آن آشنا شدیم، تبدیل منبع اثری بر سایر بخش‌های مدار ندارد. تبدیل منبع، در صورتی که بتوان از آن استفاده کرد، ابزار قدرتمندی است که با استفاده از آن می‌توان تحلیل مدار را تسهیل کرد. البته، هنگام استفاده از روش تبدیل منابع باید موارد زیر را در نظر بگیریم:

در شکل‌های ۱ و ۲، جهت منبع جریان به سمت پلاریته مثبت منبع ولتاژ است.
طبق معادله‌ای که در بالا بیان شد، وقتی R=۰باشد، تبدیل منبع ولتاژ امکان پذیر نیست. همچنین، عملاً نمی‌توانیم یک منبع جریان ایده‌آل (با R=∞) را با یک منبع ولتاژ محدود جایگزین کنیم.

مثال‌ها

در این بخش دو مثال را از کاربرد تبدیل منابع در تحلیل مدار بیان می‌کنیم.
مثال ۱

با استفاده از تبدیل منبع، مقدار voرا در مدار زیر محاسبه کنید.

تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال
شکل ۳: مدار مثال ۱

حل: ابتدا منابع ولتاژ و جریان را تبدیل می‌کنیم و به مدار شکل ۴ (الف) می‌رسیم.
تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال
شکل ۴

ترکیب سری دو مقاومت ۴ و ۲ اهمی و تبدیل منبع ولتاژ ۱۲ ولتی منجر به شکل ۴ (ب) خواهد شد. اکنون دو مقاومت موازی ۳ و ۶ اهمی را ترکیب می‌کنیم که حاصل آن ۲ اهم است. در ادامه، دو منبع جریان موازی را با هم ساده کرده و به یک منبع جریان ۲ آمپری می‌رسیم که جهت آن به بالا است.

در نهایت، با انجام مراحل فوق و استفاده از تبدیل منابع، به مدار شکل ۴ (ج) می‌رسیم.

اکنون از رابطه تقسیم جریان استفاده می‌کنیم و داریم:

تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال


از آنجایی که دو مقاومت ۸ و ۲ اهمی در شکل ۴ (ج) موازی هستند، ولتاژ آن‌ها برابر با voاست. در نتیجه، می‌توان نوشت:

تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال

مثال ۲

جریان vxمدار شکل ۵ را محاسبه کنید.
تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال
شکل ۵: مدار مثال ۲

حل: مدار شکل ۵، شامل یک منبع جریان کنترل شده با ولتاژ است. این منبع وابسته را مطابق شکل ۶ (الف) به یک منبع ولتاژ وابسته تبدیل می‌کنیم. نیازی به تبدیل منبع ولتاژ ۱۸ ولتی نیست، زیرا مقاومت سری با آن وجود ندارد. دو مقاومت ۲ اهمی موازی را ساده می‌کنیم که به یک مقاومت ۱ اهمی می‌انجامد. خود مقاومت ۱ اهمی با منبع جریان ۳ آمپری موازی است.
تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال
شکل ۶

طبق شکل ۶ (ب)، منبع جریان را به یک منبع ولتاژ تبدیل می‌کنیم. توجه کنید که ولتاژ vxبدون تغییر باقی می‌ماند.

با اعمال قانون ولتاژ کیرشهف (KVL) در حلقه مدار شکل ۶ (ب)، داریم:

تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال

مجدداً اگر قانون ولتاژ کیرشهف را در حلقه‌ای که تنها شامل منبع ولتاژ ۳ ولتی و مقاومت ۱ اهمی است اعمال کنیم، ولتاژ vxبه صورت زیر به دست می‌آید:

تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال

با ترکیب دو معادله اخیر، داریم:‌

تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال

همچنین، می‌توانیم KVL را بر حلقه شامل vx، مقاومت ۴ اهمی، منبع ولتاژ کنترل شده با جریان و منبع ولتاژ ۱۸ ولتی در شکل ۶ (ب) اعمال کنیم:

تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال

در نتیجه، خواهیم داشت:
 
تبدیل منابع در تحلیل مدار به همراه مثال
 
منبع: فرادرس
ارسال نظر قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «برق نیوز» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
نام:
ایمیل:
* نظر:
وضعیت انتشار و پاسخ به ایمیل شما اطلاع رسانی میشود.
پربازدیدها
برق در شبکه های اجتماعی
اخبار عمومی برق نیوز
عکس و فیلم
پربحث ترین ها
آخرین اخبار