کد خبر: ۳۶۹۰۳
تاریخ انتشار : ۱۵:۲۵ - ۲۷ بهمن ۱۳۹۷
شکل موج‌های پیچیده غیرسینوسی، از ترکیب دنباله‌ای از فرکانس‌های شکل موج سینوسی تشکیل می‌شوند که «هارمونیک» (Harmonics) نام دارند. هارمونیک یک اصطلاح عمومی است که برای توصیف اعوجاج یک شکل موج سینوسی شامل شکل موج‌هایی با فرکانس‌های مختلف استفاده می‌شود
سرویس آموزش و آزمون برق نیوز، رفتار مقاومت در مدار‌های AC و مدار‌های DC یکسان است. بدین گونه که جریان گذرنده از آن، متناسب با اختلاف ولتاژ دو سرش است. دلیل این امر این است که مقاومت قطعه‌ای خطی است و اگر ولتاژ سینوسی به آن اعمال کنیم، جریان نیز سینوسی خواهد بود و اختلاف فاز آن با ولتاژ صفر است.

وقتی با جریان و ولتاژ متناوب در مدار‌های الکتریکی سروکار داریم، فرض می‌کنیم سینوسی خالص هستند و فقط یک فرکانس پایه دارند. البته، این مورد همیشه صادق نیست. اگر مشخصه جریان-ولتاژ در یک دستگاه یا مدار الکتریکی یا الکترونیکی، خطی نباشد، جریان گذرنده از آن متناسب با ولتاژ اعمالی نخواهد بود. شکل موج متناوب این مدار‌ها با شکل موج سینوسی ایده‌آل متفاوت است. این شکل موج‌ها، غیرسینوسی (non-sinusoidal) یا پیچیده (complex) هستند.

شکل موج‌های پیچیده در قطعات الکتریکی مانند سلف‌های هسته آهنی، ترانسفورماتور‌های سوئیچینگ، بالاست‌های الکترونیکی در لامپ‌های فلوئورسنت، بار‌های بزرگ سلفی و ماشین‌های الکتریکی مانند ژنراتور‌ها وجود دارند. در نتیجه حتی اگر ولتاژ سینوسی باشد، جریان سینوسی نیست.

اغلب مدار‌های منبع تغذیه سوئیچینگ مانند یکسوکننده‌ها، ترانزیستور‌های قدرت، مبدل‌های قدرت و ... شکل موج سینوسی منابع تغذیه را برای کنترل دور موتور یا تبدیل به شکل موج DC می‌بُرند و پردازش می‌کنند. در این مدار‌های سوئیچینگ، تنها مقادیر پیک منبع AC نگه داشته می‌شود و از آن‌جایی که جریان سوئیچینگ غیرسینوسی است، می‌گوییم بار شامل هارمونیک است.

شکل موج‌های پیچیده غیرسینوسی، از ترکیب دنباله‌ای از فرکانس‌های شکل موج سینوسی تشکیل می‌شوند که «هارمونیک» (Harmonics) نام دارند. هارمونیک یک اصطلاح عمومی است که برای توصیف اعوجاج یک شکل موج سینوسی شامل شکل موج‌هایی با فرکانس‌های مختلف استفاده می‌شود. یک شکل موج پیچیده را (با هر شکلی) می‌توان به‌صورت ریاضی به مولفه‌هایی تفکیک کرد که «فرکانس پایه» (fundamental frequency) نامیده می‌شوند.

فرکانس پایه

یک «شکل موج پایه» (Fundamental Waveform)، شکل موجی سینوسی است که فرکانس آن برابر با فرکانس منبع است. فرکانس پایه f، اساسی‌ترین فرکانسی است که یک شکل موج پیچیده بر اساس آن ساخته می‌شود.

شکل موج پایه یا هارمونیک اولِ شکل موج AC زیر را در نظر بگیرید.
هارمونیک  در مدارهای AC
شکل موج پایه

که در آن، Vmax مقدار پیک ولتاژ برحسب ولت و f. فرکانس شکل موج برحسب هرتز است. می‌بینیم که یک شکل موج سینوسی، ولتاژ (یا جریان) متناوبی است که با فرکانس زاویه‌ای ۲πfتغییر می‌کند. فرکانس f. برابر با تعداد سیکل‌ها در یک ثانیه است.

هارمونیک‌ها، ولتاژ‌ها یا جریان‌هایی هستند که در فرکانسی کار می‌کنند که یک ضریب (عدد طبیعی) از فرکانس پایه است. مثلاً برای یک شکل موج پایه ۵۰Hz، می‌توان به فرکانس هارمونیک دوم ۱۰۰Hz (۲×۵۰Hz)، فرکانس هارمونیک سوم ۱۵۰Hz (۳×۵۰Hz)، فرکانس هارمونیک پنجم ۲۵۰Hz (۵×۵۰Hz) و… اشاره کرد. به عبارت دیگر، می‌توان گفت: فرکانس هارمونیک‌ها ضرایبی از فرکانس پایه است و می‌توان آن‌ها را با ۴f، ۳f، ۲f و… نشان داد.
هارمونیک  در مدارهای AC
شکل‌موج‌های پیچیده هارمونیکی

در شکل بالا، موج‌های قرمز، شکل موج‌های واقعی روی بار هستند که با افزوده شدن هارمونیک به فرکانس پایه ساخته شده‌اند. شکل موج پایه را هارمونیک اول نیز می‌نامند. توجه کنید که شکل موج پیچیده، علاوه بر تعداد و دامنه هارمونیک‌ها، به رابطه فاز بین فرکانس پایه و هارمونیک‌ها بستگی دارد.

دیدیم که شکل موج پیوسته را می‌توان از شکل موج پایه به اضافه هارمونیک‌ها ساخت که هر کدام مقدار پیک و زاویه فاز مربوط به خود را دارند. برای مثال، اگر فرکانس پایه به‌صورت E=Vmax× (۲πft)باشد، مقادیر هارمونیک‌ها به‌شکل زیر خواهد بود.

هارمونیک  در مدارهای AC

و….

در نتیجه، معادله یک شکل موج پیچیده را می‌توان به‌صورت زیر نوشت:

هارمونیک  در مدارهای AC

که مجموع هارمونیک‌های تشکیل دهنده آن است.
 
منبع: فرادرس
ارسال نظر قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «برق نیوز» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
نام:
ایمیل:
* نظر:
وضعیت انتشار و پاسخ به ایمیل شما اطلاع رسانی میشود.
پربازدیدها
نظرسنجی
فایده پویش الف ب ایران وزارت نیرو چیست؟
افزایش امید و نشاط در جامعه
اطلاع رسانی پروژههای صنعت آب و برق
هدر دادن هزینه ها و تبلیغ وزیر نیرو
برق در شبکه های اجتماعی
اخبار عمومی برق نیوز
عکس و فیلم
پربحث ترین ها
آخرین اخبار