کد خبر: ۲۴۴۴۴
تاریخ انتشار : ۱۵:۰۳ - ۱۸ مرداد ۱۳۹۶
موتور القایی نوعی از موتور جریان متناوب موتور AC آسنکرون (غیرهمزمان) است که توان مورد نیاز در قسمت متحرک آن از طریق القای الکترومغناطیسی تامین می‌شود. موتورهای القایی AC پرکاربردترین‌ترین موتورهایی هستند که در سامانه‌های کنترل حرکت صنعتی و همچنین خانگی به کار گرفته می‌شوند.

سرویس آموزش و آزمون برق نیوز: در این مقاله قصد داریم ماشین القایی (عمدتا موتور القایی) را به صورت کامل بررسی کنیم، در ابتدا به صورت نوشتاری خلاصه‌ای از توضیحات ساده موتور القایی را بیان کرده ایم و سپس به صورت تخصصی در فایل PDF ” ماشین القایی چیست؟ ” به بررسی این نوع ماشین پرکاربرد پرداخته ایم، فایل در انتهای پست جهت دانلود قرار داده شده است.
 
 
موتور القایی نوعی از موتور جریان متناوب موتور AC آسنکرون (غیرهمزمان) است که توان مورد نیاز در قسمت متحرک آن از طریق القای الکترومغناطیسی تامین می‌شود. موتورهای القایی AC پرکاربردترین‌ترین موتورهایی هستند که در سامانه‌های کنترل حرکت صنعتی و همچنین خانگی به کار گرفته می‌شوند. طراحی ساده و پایدار، بهای ارزان، هزینه نگه داری پایین و اتصال آسان و کامل به یک سرچشمه نیروی AC برتری‌های بنیادی موتورهای القایی AC هستند. انواع گوناگونی از موتورهای القایی AC در بازار هست. موتورهای گوناگون برای کارهای گوناگونی شایسته اند. با اینکه طراحی موتورهای واداشتیی AC آسانتر از موتورهای DC است ,، ولی کنترل سرعت و گشتاور در انواع مختلف موتورهای القایی AC نیازمند دریافتی ژرفتر در طراحی و ساخت این نوع موتورهاست.

یک موتور الکتریکی در روتور خود انرژی الکتریکی را به انرژی مکانیکی تبدیل می‌کند. برای تامین توان مورد نیاز روتور راه‌های مختلفی وجود دارد. در یک موتور DC توان آرمیچر مستقیماً به وسیله یک منبع جریان مستقیم تامین می‌شود در حالی که در یک موتور القایی این توان از طریق استاتور در روتور القا می‌شود. موتورهای القایی را به علت شباهت بسیار زیاد آن‌ها به ترانسفورماتور ترانسفورماتور دوار نیز می‌نامند چرا که استاتور این موتور‌ها از نظر عملکرد شباهت زیادی به سیم‌پیچ اولیه و روتور آن‌ها به سیم‌پیچ ثانویه ترانس دارد. از موتورهای القایی به ویژه موتورهای القایی سه فاز به طور گسترده‌ای در صنعت استفاده می‌شود.
قدرت بالا، ساختار ساده و عدم وجود جاروبک‌ها (که به تعمیر و نگه‌داری زیادی نیاز دارند) و قابلیت بالای موتورهای القایی برای کنترل سرعت از جمله دلایل استفاده از آنهاست.
اولین موتور القایی در سال ۱۸۸۲ توسط نیکولا تسلا در فرانسه اختراع شد، اما در سال ۱۸۸۸ و پس از نقل مکان تسلا به ایالات متحده به طور رسمی ثبت شد. اولین موتور القایی روتور قفسی یک سال بعد توسط میخاییل دولیوو دوبرولسکی در اروپا اختراع شد. پیشرفت‌های تکنیکی در زمینه تولید این موتور‌ها تا جایی ادامه یافت که در سال ۱۹۷۶ موتوری القایی با قدرت خروجی ۱۰۰ اسب بخار با حجمی برابر موتور ۷ ٫ ۵ اسب بخاری سال ۱۸۹۷ ساخته شد. امروزه پرکاربردترین موتورهای القایی را موتورهای روتور قفس سنجابی تشکیل می‌دهند.
 

اصول عملکرد و مقایسه با موتورهای سنکرون

بزرگترین تفاوت بین یک موتور القایی AC و یک موتور سنکرون AC این است که در موتور سنکرون توان روتور به طور مستقیم از یک منبع خارجی تامین می‌شود. این جریان در روتور نیز خود میدان مغناطیسی تولید خواهد کرد و به دلیل اثر متقابل میدان‌های استاتور و روتور، روتور در جهت میدان دوار استاتور به حرکت در خواهد آمد.
از طرفی برای القای جریان در روتور، اختلاف سرعتی بین سرعت میدان دوار و سرعت گردش روتور به وجود می‌آید. در غیر این صورت میدان دوار نسبت به روتور امکان حرکت نخواهد داشت و هادی‌های روتور شار میدان تولید شده توسط استاتور را قطع نکرده و در نتیجه ولتاژی در روتور القا نخواهد شد. این اختلاف سرعت بین سرعت میدان دوار و سرعت حرکت روتور در اصطلاح لغزش (Slip) نامیده می‌شود. لغزش یک مؤلفه بدون واحد است. از آنجا که در موتورهای القایی اختلاف سرعت شرط و ضرورت عملکرد آنهاست به این موتورهای موتورهای ... مزمان یا آسنکرون می‌گویند.


انواع موتورهای القایی براساس تعداد فازها:

موتور القایی سه‌فاز (خود راه انداز)
موتور القایی تک‌فاز (غیر خود راه انداز)

بر اساس نوع روتور:

موتور القایی روتور قفسی
موتورالقایی روتور سیم‌پیچی شده
 
 
 
 
ساختار

مانند بیشتر موتور‌ها، یک موتورهای القایی AC یک قسمت ایستای بیرونی به نام استاتور و یک گردان که در درون آن می‌چرخد و روتور نامیده می‌شود، دارند، که میان آندو یک فاصله ریز و یکنواخت هست. به طور انگاری همه موتورهای الکتریکی از میدان مغناطیسی چرخان برای گرداندن روتورشان بهره می‌گیرند.
یک موتور سه فاز القایی AC تنها نوعی از موتور است که در آن میدان مغناطیسی چرخان بگونه سرشتی از سوی استاتور به خاطر طبیعت تغذیه گر آن ساخته می‌شود. در حالی که موتورهای DC به وسیله‌ای الکتریکی یا مکانیکی برای آفریدن این میدان چرخان نیاز دارند. یک موتور القایی AC تک فاز نیازمند یک ابزار الکتریکی بیرونی برای پدید آوردن این میدان مغناطیسی چرخشی است. در درون هر موتور دو سری آهنربای مغناطیسی پیش بینی شده است.
 
در یک موتور القایی AC یک سری از مغناطیس شونده‌ها به خاطراینکه تغذیه AC به پیچه‌های استاتور متصل است در استاتور پیش بینی شده اند. بخاطر طبیعت متناوب تغذیه ولتاژ AC بر پایه دستور لنز نیرویی الکترومغناطیسی به گردان اندر می‌آید (درست همانند ولتاژی که در ثانویه ترانسفورماتور واداشته می‌شود). بنابر این سری دیگر از مغناطیس شونده‌ها خاصیت مغناطیسی پیدا می‌کنند. اندرکنش میان این آهنربا‌ها توانستار چرخیدن یا گشتاور را فراهم می‌آورد؛ و در پی آن، موتور در جهت گشتاور پدید آمده می‌چرخد.

استاتور (ایستان):استاتور موتورهای القایی از قطب‌های سیم‌پیچی شده‌ای تشکیل شده که با گذرجریان از آن‌ها با تولید میدان مغناطیسی در روتور ولتاژ القا می‌کنند. استاتور یا ایستان از چندین نواره باریک آلومنیوم یا آهن سبک ساخته شده است. این نواره‌ها بصورت یک استوانه تهی به هم منگنه و سخت شده اند (هسته ایستان). سیم پیچهایی از سیم روکش دار در این شیار‌ها جاسازی شده اند. هر گروه پیچه با هسته‌ای که آن را فرا گرفته یک آهنربای مغناطیسی (با دو پل) را برای کار کردن با تغذیه AC می‌سازد. تعداد قطبهای یک موتور القایی AC به اتصال درونی پیچه‌های ایستان بستگی دارد. پیچه‌های استاتور مستقیماً به منبع انرژی متصل اند.
 
آنها به گونه‌ای بسته شده اند که با استواردن تغذیه AC یک میدان مغناطیسی چرخنده پدید آوردن می‌شود. تعداد قطب‌ها با توجه به سرعت و گشتاور مورد نیاز می‌تواند مختلف باشد، ولی تعداد آن‌ها همواره یک عدد زوج است.

روتور (گردان): گردان از چندین بخش جدای باریک فولادی که میانشان میله هایی از مس یا آلومنیوم پیش بینی شده ساخته شده است. روتور موتورهای القایی به دو صورت است:

روتور قفس سنجابی
روتور سیم‌پیچی شده

در رایج‌ترین نوع روتور (روتور قفس سنجابی) این میله‌ها در پایانه خود به صورت الکتریکی و مکانیکی از سوی حلقه هایی به هم بسته شده اند. کمابیش ۹۰ درصد از موتورهای القایی دارای روتور قفس سنجابی می‌باشند و این به خاطر آن است که این نوع روتور ساختی پایدار و ساده دارد. این گردان از هسته‌ای چند تکه استوانه‌ای با اهرمی که شکافهای همراستا برای جادادن رسانا‌ها درون آن دارد پدید آمده است.
 
هر شکاف یک میله مسی یا آلومنیومی یا آلیاژی را می‌برگیرد. در این میله‌ها به طور همیشگی از سوی زنجیره‌های پایانی آن‌ها چرخه کوتاه برقرار است. چون این نوع مونتاژ درست همانند قفس سنجاب است، این نام برای آن گذاشته شده است. میله‌های گردان دقیقاً با چرخگاه موازی نیستند، به جای آن به دو دلیل مهم قدری اریب کار گذاشته می‌شوند.
 
۱ - دلیل نخست آنکه موتور با کاهش صوت مغناطیسی بدون صدا کارکرده و برای آنکه از هارمونیک‌ها در شکاف‌ها کاسته شود. ۲ - دلیل دوم آن است که گرایش روتور به چفت شدن (Hang) کمتر شود. دندانه‌های روتور به دلیل جذب مغناطیسی مستقیم میکوشند که در برابر دندانه‌های استاتور باقی بمانند. این اتفاق هنگامی رخ می‌دهد که شمار دندانه‌های روتور و استاتور برابر باشند. روتور از سوی مهار هایی در دو سر چرخگاه سوار شده؛ یک سر محور در حالت سرشتی برای فرستادن نیرو بلندتر از طرف دیگر گرفته می‌شود. ممکن است بعضی موتور‌ها محوری فرعی در دیگر سو (غیر گردنده – غیر فرستنده نیرو) برای هم رسی دستگاههای اندریاب (sensor) حالت (وضعیت) و سرعت داشته باشند. بین ایستان و گردان شکافی هوایی موجود است. بعلت القای توانستار از ایستان به گردان برده می‌شود. گشتاور پدید آمده به گردان نیرو داده و سپس برای چرخیدن به آن نیرو وارد می‌کند.

به دلیل مزایای بالای روتورهای قفسی مانند سادگی، هزینه کمتر، نیاز کمتر به تعمیر و نگهداری و… رایج‌ترین روتور‌ها در موتورهای القایی روتورهای قفسی هستند. این روتور‌ها از میله‌هایی از جنس مس یا آلومینیوم تشکیل شده‌اند که یه صورت یک استوانه به همدیگر متصل شده‌اند و در دو طرف به وسیله دو حلقه اتصال کوتاه شده‌اند. روتورهای سیم‌پیچی شده در صنعت کاربردهای خاص خود را دارند و بیشتر در موتورهایی که نیاز به گشتاور راه‌اندازی بالایی دارند مورد استفاده قرار می‌گیرند.

کنترل سرعت

سرعت چرخش میدان دوار در موتورهای القایی تابع فرکانس منبع و تعداد قطب‌های استاتور است. پیش از پیشرفت المان‌های الکترونیک قدرت تغییر فرکانس موتورهای القایی به راحتی ممکن نبود و این کاربرد این نوع موتور‌ها را محدود می‌کرد.

روش‌ها گوناگونی برای تغییر سرعت موتورهای القایی وجود دارد، ولی رایج‌ترین روش بهرهگیری از ترفند PWM (Pulse Width Modulation) یا آمیختگی پهنای فرکانس است، که در آن یک موج ac به طور یکنواخت و سرعتی قابل تنظیم قطع و وصل می‌شود. با این روش می‌توان توان وروردی متوسط موتور را کنترل کرد.

راه‌اندازی

همانطور که گفته شد در موتورهای القایی رابطه‌ای مستقیم بین مقدار لغزش و مقدار جریان القایی در روتور وجود دارد. به این ترتیب بیشترین میزان جریان القایی در روتور در هنگام راه‌اندازی (لغزش ۱) به وجود می‌آید. در این حالت موتور مانند ترانسفورماتوری عمل خواهد کرد که سیم‌پیچ ثانویه آن اتصال کوتاه شده باشد‍؛ بالا بودن جریان القا شده در روتور موجب بالا رفتن جریان استاتور می‌شود و به همین دلیل میزان جریان راه‌اندازی در استاتور تقریباً بین ۵ تا ۹ برابر جریان در بار کامل است.
 
جریان بالای موتور در لحظه راه‌اندازی می‌تواند باعث افت ولتاژ در بقیه مصرف کننده شود، اما این جریان بالا در موتور زیاد ادامه پیدا نمی‌کند، چون با راه افتادن موتور لغزش به تدریج کاهش یافته و میزان جریان استاتور نیز کاهش می‌یابد. در صورتی که بار موتور در لحظه راه‌اندازی به اندازه‌ای باشد که موتور قادر به چرخش نباشد جریان بالا موجب سوختن سیم‌پیچ استاتور خواهد شد. برای جلوگیری از افزایش بیش از حد جریان در موتور از راه‌انداز‌ها برای کاهش ولتاژ راه‌اندازی و محدود سازی جریان راه‌اندازی استفاده می‌کنند این راه‌انداز‌ها طوری طراحی شده‌اند که با رسیدن موتور به سرعت متوسط ولتاژ را افزایش دهند.
 
سرفصل مطالبی که در این فایل ارائه می شود:
مقدمه
اصل ساخت اولیه و کاربری
استاتور
روتور
سرعت یک موتور القایی
انواع موتور‌های القایی
موتور‌های القایی تک فاز
موتور AC القایی فاز شکسته
موتور القایی با استارت خازنی
موتور‌های AC القایی با خازن دائمی اسپلیت
موتور‌های AC القایی با خازن/ کارکرد با خازن
موتور AC القایی با قطب سایه دار
موتور AC القایی سه فاز
موتور قفس سنجابی
موتور با روتور پیچشی
معادله کنترل گشتاور عملکرد موتور
ویژگی استارتینگ
ویژگی عملکرد
مشخصه بار
بار‌های با سرعت متغیر و گشتاور ثابت
بار‌های با گشتاور متغیر و سرعت متغیر
بار‌های با توان ثابت
بار‌های با توان ثابت و گشتاور ثابت
گشتاور استارت و دورگیری بالا و در ادامه گشتاور ثابت
استاندارد‌های موتور
NEMA
IEC
برچسب معمول نام یک موتور القایی AC
نیاز به محرک الکتریکی
 
 
حجم: 1.3 مگابایت 
 
 
ارسال نظر قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «برق نیوز» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
نام:
ایمیل:
* نظر:
وضعیت انتشار و پاسخ به ایمیل شما اطلاع رسانی میشود.
پربازدیدها
برق در شبکه های اجتماعی
اخبار عمومی برق نیوز
عکس و فیلم
پربحث ترین ها
آخرین اخبار
پرطرفدارترین عناوین