برگزاری نشست روایت زنان در گذار انرژی؛ از بهره‌وری تا تجدیدپذیر

به گزارش برق نیوز، سمیه خداپرست در این نشست گفت: «ما وظیفه تسهیل‌گری داریم تا با توانمندسازی و شبکه‌سازی میان بانوان، زمینه توسعه تجدیدپذیر‌ها در کشور و تحقق برنامه‌های وزارت نیرو را فراهم کنیم.

وی با بیان اینکه حضور بانوان در سطح صنعت مایه افتخار است، اظهار کرد: این نشست می‌تواند نقطه عطفی برای شبکه‌سازی بانوان و توسعه انرژی‌های پاک در کشور باشد.

وی با اشاره به افزایش ظرفیت انرژی‌های خورشیدی در کشور گفت: «ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی در کشور طی سال اخیر ۲.۵ برابر شده است و بانوان در سازمان ساتبا به‌صورت شبانه‌روزی برای تحقق این هدف در تلاش‌اند.

خداپرست افزود: در کشور بانوان دغدغه‌مندی داریم که نسبت به ناترازی آب، برق و انرژی حساس‌اند و می‌خواهند نسل آینده از منابع پایدار بهره‌مند شود. از این رو، باید بتوانیم توانایی بانوان را در سراسر کشور بازنمایی کنیم و از ظرفیت آنان در مسیر توسعه پایدار استفاده نماییم.

وی با تأکید بر نقش زنان در گذار انرژی خاطرنشان کرد: جهان در حال تغییر مسیر از سوخت‌های فسیلی به انرژی‌های پاک است و در این مسیر، هیچ نیرویی تأثیرگذارتر از زنان متخصص و توانمند نیست. زنان نه‌تنها نیمی از جامعه خورشیدی هستند، بلکه در آموزش، فرهنگ‌سازی و اجرای پروژه‌های مرتبط با انرژی‌های پاک نقش محوری دارند.

مشاور وزیر نیرو ادامه داد: باید از ظرفیت‌های اقتصادی بانوان برای سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های خورشیدی و تجدیدپذیر بهره‌برداری شود، چراکه بانوان محور و خورشید خانواده‌اند و می‌توانند پیشگام توسعه این حوزه باشند.

خداپرست با اشاره به برنامه راهبردی امور زنان و خانواده وزارت نیرو گفت: این برنامه در چهار محور طراحی و ابلاغ شده و در حال اجراست. در محور سوم این برنامه، مشارکت زنان بر اساس الگوی ایرانی–اسلامی پیشرفت مورد تأکید قرار گرفته تا بانوان در حوزه‌های مدیریتی مرتبط با آب و برق نقش فعال‌تری ایفا کنند.

وی در پایان تصریح کرد: ناترازی انرژی در کشور نیازمند مشارکت عمومی است و زنان می‌توانند به‌عنوان بخش پیشران در اصلاح الگوی مصرف و سبک زندگی، خانواده‌ها را به سمت مصرف بهینه و نزدیک شدن به میانگین جهانی سوق دهند.

رفع ناترازی‌های انرژی تنها با تلفیق توسعه نیروگاه‌ها، افزایش بهره‌وری و ارتقای آگاهی عمومی امکان‌پذیر است

مونا وثوقی‌فر، مدیرکل دفتر مهندسی و استاندارد‌های فنی ساتبا، در این نشست با تأکید بر اینکه بهره‌وری انرژی باید به‌عنوان یک راهبرد ملی مورد توجه قرار گیرد، گفت: «ناترازی‌های فعلی نتیجه سیاست‌های گذشته است و عبور از این وضعیت تنها با تلفیق توسعه نیروگاه‌ها، افزایش بهره‌وری، و ارتقای آگاهی عمومی امکان‌پذیر است.»

مدیرکل دفتر مهندسی و استاندارد‌های فنی سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) با اشاره به ضرورت بازنگری در سیاست‌های کلان انرژی کشور اظهار کرد: برای عبور از این وضعیت، باید رویکردی هم‌زمان نسبت به افزایش ظرفیت نیروگاهی، بهبود بهره‌وری انرژی، آموزش و آگاه‌سازی عمومی و اصلاح سیاست‌های کلان داشته باشیم.

وی افزود: بهره‌وری انرژی یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه اقدامی هدفمند و راهبردی است. طرح‌های مرتبط با بهره‌وری برخلاف احداث نیروگاه‌های جدید، نیازمند زیرساخت‌های شبکه‌ای گسترده نیستند و اثرات آنها سریع‌تر و با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر قابل مشاهده است. از این رو، بهره‌وری باید در اولویت سیاست‌گذاری‌های ملی قرار گیرد.

وثوقی‌فر با اشاره به راه‌اندازی بازار گواهی صرفه‌جویی انرژی برق گفت: در آذرماه سال گذشته، تابلو معاملاتی بازار گواهی صرفه‌جویی انرژی برق به‌صورت رسمی افتتاح شد؛ این بازار بستری است که در آن پروژه‌های بهره‌وری با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی اجرا می‌شوند و دولت تنها نقش تنظیم‌گر دارد. در این سازوکار، گواهی صرفه‌جویی پروژه‌ها در بخش‌های با تعرفه پایین به بخش‌های با تعرفه بالا واگذار می‌شود و بدین ترتیب، انگیزه سرمایه‌گذاری در حوزه بهینه‌سازی مصرف افزایش می‌یابد.

وی ادامه داد: از زمان آغاز فعالیت این بازار تاکنون، ۳۳ مصوبه برای طرح‌های بهره‌وری انرژی با پتانسیل صرفه جویی حدود ۶۹۰ مگاوات در مصرف برق صادر شده است که نشان‌دهنده اثربخشی این سازوکار و ظرفیت بالای بخش خصوصی در مدیریت مصرف انرژی است. در این بازار تاکنون ۸۲ میلیون کیلوات ساعت صرفه جویی شده است که اثر این صرفه جویی با اصلاح سیستم سرمایش، روشنایی مراکز درمانی علوم پزشکی، روشنابی معابر و ... محقق شده است.

مدیرکل دفتر مهندسی و استاندارد‌های فنی ساتبا با اشاره به نقش بانوان در تحقق این مسیر گفت: «بخش قابل توجهی از پروژه‌های بهره‌وری انرژی در کشور با هدایت و مدیریت بانوان اجرا می‌شود؛ بانوانی که با تلاش و پشتکار فراوان در حوزه‌های فنی و مدیریتی فعال هستند، سهم مهمی در پیشبرد اهداف ملی در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی دارند و این موضوع مایه افتخار است.

تسهیل روند واگذاری زمین برای احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر

میترا غلامی، مدیرکل دفتر ارزیابی منابع و محیط زیست ساتبا، در این نشست با اشاره به رشد چشمگیر نیروگاه‌های تجدیدپذیر در کشور گفت: در یک‌سال اخیر به اندازه کل سنوات گذشته نیروگاه تجدیدپذیر احداث شده است و هم‌زمان با افزایش زمین‌های تخصیص‌یافته به بیش از ۳۰ هزار هکتار، طرح توسعه ۷ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر با تأمین مالی صندوق توسعه ملی در حال اجراست.»

وی اظهار کرد: در سال ۲۰۲۴ ظرفیت منصوبه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در جهان به حدود ۴۷۷۷ گیگاوات رسیده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ این رقم به حدود ۱۱ هزار گیگاوات افزایش یابد. همچنین ۹۲.۵ درصد از ظرفیت جدید تولید برق در سال ۲۰۲۴ از منابع تجدیدپذیر تأمین شده که نشان می‌دهد تقریباً همه جهان به سمت انرژی‌های پاک در حرکت است.

غلامی افزود: در ایران نیز ظرفیت منصوبه نیروگاه‌های تجدیدپذیر به بیش از ۲۶۰۸ مگاوات رسیده است که بیشترین سهم آن مربوط به نیروگاه‌های خورشیدی و سپس بادی است. با وجود پتانسیل بالای کشور، این رقم هنوز پایین است، اما طی یک‌سال اخیر میزان احداث نیروگاه‌ها به اندازه کل سنوات گذشته بوده و جهشی ۱۰۰ درصدی در این حوزه رقم خورده است.

غلامی از اجرای طرح بزرگ توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در کشور خبر داد و گفت: «طرح توسعه ۷ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر با تأمین مالی از محل صندوق توسعه ملی در حال اجراست که از این میزان، ۴ هزار مگاوات مربوط به نیروگاه‌های میان و بزرگ‌مقیاس و مابقی مربوط به نیروگاه‌های کوچک‌مقیاس است.

وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده ایران در زمینه انرژی‌های پاک تصریح کرد: «در دفتر ارزیابی منابع ساتبا تمرکز اصلی ما بر شناسایی و معرفی ساختگاه‌های مناسب برای اجرای طرح‌های نیروگاه‌های بادی و خورشیدی است. حدود ۷۰ درصد از خاک کشور دارای پتانسیل تولید ویژه بالای ۱۷۰۰ کیلووات ساعت در زمان پیک است که ایران را در رده کشور‌های مستعد احداث نیروگاه‌های خورشیدی با بازده بالا قرار می‌دهد. همچنین میانگین سرعت باد در کشور حدود ۸.۴ متر بر ثانیه است که در کلاس عالی جهانی طبقه‌بندی می‌شود و فرصت مناسبی برای سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های بادی فراهم می‌کند.

مدیرکل دفتر ارزیابی منابع و محیط زیست ساتبا با اشاره به تسهیل روند واگذاری زمین برای احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر گفت: «در گذشته، فرآیند تخصیص زمین برای پروژه‌های تجدیدپذیر بسیار زمان‌بر و پیچیده بود، اما با تصویب آیین‌نامه رفع موانع احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر و همکاری نزدیک ساتبا با دستگاه‌های دولتی، این روند به‌طور چشمگیری تسهیل شده است.

غلامی خاطرنشان کرد: در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۳ هزار هکتار زمین برای احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر مصوب شده بود، اما تا نیمه آبان‌ماه ۱۴۰۴ این رقم به بیش از ۳۰ هزار هکتار افزایش یافته است. این رشد، در کنار اجرای طرح ۷ هزار مگاواتی، نشانگر عزم جدی دولت و ساتبا برای توسعه زیرساخت‌های انرژی پاک و حرکت به سوی آینده‌ای پایدار در صنعت برق کشور است.

وضعیت حضور بانوان ایران در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر در مقایسه با میانگین جهانی، مطلوب‌تر است

مهدی تفضلی، رئیس گروه توسعه همکاری‌های بین‌المللی ساتبا، در این نشست با اشاره به گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر درباره عدالت جنسیتی در صنعت انرژی گفت: گذار انرژی صرفاً یک مسئله فنی نیست، بلکه امری انسانی و اجتماعی است؛ زیرا زنان، به‌ویژه در خانواده‌ها، نخستین افرادی هستند که تأثیر شوک‌های انرژی را احساس می‌کنند و ستون فقرات جوامع در مسیر توسعه پایدار به‌شمار می‌روند.

رئیس گروه توسعه همکاری‌های بین‌المللی سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) با اشاره به اهمیت عدالت جنسیتی در مسیر گذار انرژی اظهار کرد: «گذار انرژی تنها مربوط به فناوری و سیاست‌گذاری نیست، بلکه مسئله‌ای انسانی و مرتبط با جوامع و سیاره زمین است؛ زنان ستون فقرات جوامع هستند و نخستین گروهی‌اند که در خانواده‌ها تأثیر شوک‌های انرژی را احساس می‌کنند، ازاین‌رو نقش آنان در این مسیر حیاتی است.

وی با اشاره به گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر (IRENA) درباره عدالت جنسیتی افزود: «بر اساس داده‌های به‌دست‌آمده از ۱۳۵ کشور جهان، حضور زنان در سطوح اداری و میانی صنعت انرژی قابل‌توجه است، اما سهم آنان در مناصب ارشد مدیریتی همچنان پایین‌تر از حد انتظار است. با این حال، در جمهوری اسلامی ایران و به‌ویژه در ساتبا، بانوان فعالی در سطوح مدیریتی حضور دارند و نقش پررنگی در سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های توسعه تجدیدپذیر ایفا می‌کنند.

تفضلی تصریح کرد: در مقایسه با میانگین جهانی، وضعیت حضور بانوان در حوزه تجدیدپذیر‌های ایران مطلوب‌تر است و در سال‌های اخیر، شاهد ارتقای جایگاه آنان در حوزه‌های فنی و مدیریتی بوده‌ایم.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به ریشه‌های نابرابری جنسیتی در صنعت انرژی اشاره کرد و گفت: «گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که نابرابری تنها ناشی از نبود فرصت‌های برابر نیست، بلکه ساختار‌های فرهنگی و اجتماعی در بسیاری از کشور‌ها از جمله موانع اصلی پیش‌روی بانوان برای دستیابی به مناصب ارشد مدیریتی محسوب می‌شوند. رفع این موانع، نیازمند تغییر نگرش و تقویت سیاست‌های حمایتی در سطح جهانی است.

رئیس گروه توسعه همکاری‌های بین‌المللی ساتبا در پایان تأکید کرد: برای تحقق گذار انرژی عادلانه و پایدار، حضور زنان نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است؛ چراکه آینده انرژی جهان بدون مشارکت مؤثر بانوان، قابل تصور نیست.