ذخیره‌سازها؛ شرط لازم برای ادغام پایدار تجدیدپذیر‌ها در شبکه برق

به گزارش برق نیوز، هومن صادقی با اشاره به افزایش سهم انرژی خورشیدی در شبکه اظهار کرد: تولید خورشیدی ذاتاً وابسته به تابش و زمان روز است و همین امر، ناترازی بین تولید و مصرف را به چالش اصلی شبکه برق تبدیل کرده است؛ به‌گونه‌ای که در میانه روز با اوج تزریق انرژی خورشیدی و در ساعات غروب با افت سریع تولید و هم‌زمان افزایش تقاضا مواجه هستیم.

او افزود: در چنین شرایطی، ذخیره‌ساز‌های انرژی از یک گزینه مکمل به یک زیرساخت راهبردی برای پایداری شبکه تبدیل می‌شوند و نقش آنها تنها به جابه‌جایی انرژی از ساعات کم‌باری به ساعات اوج محدود نیست؛ بلکه این سامانه‌ها می‌توانند در هموارسازی منحنی توان، کاهش رمپ‌های ناگهانی، کنترل فرکانس، پشتیبانی ولتاژ، تأمین رزرو چرخان مجازی و کاهش نیاز به محدودسازی تولید تجدیدپذیر نقش‌آفرینی کنند.

صادقی با اشاره به ارزش اقتصادی ذخیره‌ساز‌ها تصریح کرد: هرگاه شبکه به‌دلیل محدودیت ظرفیت انتقال، نیاز به کاهش اجباری تولید خورشیدی پیدا کند، بخشی از انرژی پاک تولیدشده بدون استفاده می‌ماند؛ ذخیره‌ساز‌ها این امکان را فراهم می‌کنند که این انرژی هدر نرود و در زمان مناسب به شبکه تزریق شود. به بیان دیگر، باطری‌ها نه‌تنها ابزار افزایش انعطاف‌پذیری، بلکه ابزار افزایش ارزش واقعی انرژی تجدیدپذیر هستند.

رئیس گروه فنی و مهندسی ساتبا انتخاب فناوری ذخیره‌ساز را نیازمند تحلیل دقیق دانست و گفت: در مقیاس نیروگاهی، فناوری‌هایی مانند لیتیوم-آهن-فسفات (LFP) به دلیل ایمنی حرارتی بهتر، چرخه‌پذیری مناسب و قابلیت پاسخ‌دهی سریع در بسیاری از کاربرد‌های شبکه مزیت دارند؛ با این حال، ظرفیت، زمان دشارژ، تعداد چرخه‌های روزانه، شرایط دمایی سایت، الزامات آتش‌نشانی، سامانه مدیریت باطری و هزینه کل چرخه عمر باید به‌صورت یکپارچه ارزیابی شود.

او در ادامه توسعه ذخیره‌ساز‌ها را برای کشوری مانند ایران یک ضرورت زیرساختی برشمرد و افزود: اگر شبکه بخواهد پذیرش بالاتری برای ظرفیت جدید خورشیدی داشته باشد، باید هم‌زمان ظرفیت ذخیره‌سازی نیز افزایش یابد؛ زیرا بدون ذخیره‌ساز، هر افزایش در نفوذ خورشیدی الزاماً به افزایش ناترازی و فشار بیشتر بر شبکه منجر می‌شود؛ بنابراین توسعه ذخیره‌ساز‌ها نه یک انتخاب لوکس، بلکه شرط لازم برای ادغام پایدار تجدیدپذیرها، کاهش ریسک بهره‌برداری و ارتقای تاب‌آوری سیستم برق است.

صادقی با اشاره به توسعه نیروگاه‌های هیبریدی اظهار کرد: در برخی مناطق کشور که هم‌زمان از ظرفیت مناسب خورشیدی و بادی برخوردارند، توسعه نیروگاه‌های هیبریدی می‌تواند به هموارسازی پروفیل تولید، استفاده بهتر از زیرساخت اتصال، کاهش نوسانات تزریق توان و افزایش ضریب بهره‌برداری کمک کند. مناطقی مانند خواف، زابل، منجیل، رودبار و برخی نواحی آذربایجان از جمله پهنه‌هایی هستند که ظرفیت بالقوه مناسبی برای چنین رویکردی دارند.

رئیس گروه فنی و مهندسی ساتبا در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به الزامات توسعه پایدار، تدوین استاندارد‌های بومی طراحی و بهره‌برداری متناسب با شرایط اقلیمی ایران را نیاز فوری دانست و گفت: افزایش ظرفیت نصب‌شده به‌تنهایی برای تحول در صنعت برق کافی نیست و باید هم‌زمان زیرساخت‌های فنی، مقرراتی و بهره‌برداری نیز ارتقا یابد.

او با اشاره به ضرورت ارتقای الزامات اتصال به شبکه و بومی‌سازی فناوری افزود: اینورتر‌ها و سامانه‌های کنترلی باید توانایی مشارکت در تنظیم ولتاژ، فرکانس، کیفیت توان و عبور از خطا‌های شبکه را داشته باشند و توسعه زنجیره تأمین داخلی برای تجهیزاتی مانند استراکچر، کابل، تابلو، سامانه پایش و برخی اجزای الکترونیک قدرت، ضمن کاهش وابستگی، تاب‌آوری صنعت را در برابر نوسانات بیرونی افزایش می‌دهد.

صادقی عنوان کرد: نیروگاه‌های تجدیدپذیر زمانی می‌توانند نقش واقعی خود را در صنعت برق ایفا کنند که از سطح «ظرفیت نصب‌شده» فراتر روند و به یک پشتوانه مؤثر برای قابلیت اطمینان، انعطاف‌پذیری و تاب‌آوری شبکه برق کشور تبدیل شوند؛ تحقق این مهم نیازمند نگاهی یکپارچه و چرخه‌حیات‌محور به تمام مراحل پروژه، از مکان‌بینی و تحلیل اقلیمی تا طراحی سازه، انتخاب تجهیزات، اتصال به شبکه و بهره‌برداری است.