ممانعت از ورود نزدیک به ۱۱ تراوات‌ساعت برق خورشیدی به شبکه در هند
به گزارش برق نیوز، بخش بزرگی از نیروگاه‌های خورشیدی هند در ایالت‌هایی مانند راجستان و گجرات قرار گرفته‌اند، در حالی که مراکز بزرگ مصرف در نقاط دیگری از کشورند و هرچه ظرفیت تولید سریع‌تر بالا رفته، فشار بر شبکه انتقال هم بیشتر شده است. در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ حدود ۱۴ درصد تولید خورشیدی هند، معادل بیش از ۸ تراوات‌ساعت، محدود شد و در برخی مناطق حتی بخش بسیار بزرگی از برق سبز امکان ورود به شبکه را پیدا نکرد.
این اتفاق در کشوری رخ داده که هنوز قصد ندارد از سرعت توسعه تجدیدپذیر‌ها کم کند. دولت هند شبکه انتقال را برای پذیرش بیش از ۵۰۰ گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ آماده می‌کند و بر اساس برنامه ملی برق، طول شبکه انتقال ۲۲۰ کیلوولت و بالاتر قرار است از حدود ۵۰۴ هزار کیلومترمدار در فوریه ۲۰۲۶ به ۶۴۸ هزار کیلومتر مدار در سال ۲۰۳۲ برسد.
ظرفیت انتقال میان مناطق مختلف کشور نیز از ۱۲۰ گیگاوات به ۱۶۸ گیگاوات افزایش خواهد یافت. این اعداد نشان می‌دهند هند بعد از سال‌ها سرمایه‌گذاری سنگین در تولید، حالا بخش دیگری از همان توسعه را با خطوط انتقال، پست‌ها و ذخیره‌ساز‌ها دنبال می‌کند.
یکی از تازه‌ترین پروژه‌ها ابعاد این تغییر را بهتر نشان می‌دهد. پاورگرید هند در حال پیشبرد یک خط انتقال برق مستقیم ولتاژ بالا (HVDC) با ظرفیت ۶۰۰۰ مگاوات و ولتاژ ۸۰۰ کیلوولت است؛ پروژه‌ای که برای انتقال حجم بالای برق تجدیدپذیر از منطقه تولید به نقاط دیگر شبکه طراحی شده و دو ایستگاه تبدیل ۳۰۰۰ مگاواتی خواهد داشت.
خود این کریدور در مه ۲۰۲۵ به‌عنوان بخشی از توسعه شبکه بین‌ایالتی هند تصویب شده بود. این خنوع خطوط انتقال پر ظرفیت جریان مستقیم برای هند انتخاب اتفاقی نیست؛ وقتی نیروگاه‌های بزرگ خورشیدی و بادی صد‌ها کیلومتر از مراکز صنعتی و شهر‌های پرمصرف فاصله دارند، مسئله دیگر فقط تولید ارزان برق نیست، بلکه رساندن حجم بزرگی از آن به جایی است که مصرف‌کننده حضور دارد.
چند روز قبل‌تر، پروژه دیگری به ارزش حدود ۴۷ میلیارد روپیه برای انتقال تا ۴۵۰۰ مگاوات برق تجدیدپذیر و برق حاصل از ذخیره‌سازی از کارناتاکا به مراکز مصرف در ماهاراشترا واگذار شد. این پروژه ۵۶۲ کیلومتر مدار خط انتقال و ۹۰۰۰ مگاولت‌آمپر ظرفیت پست به شبکه اضافه می‌کند و قرار است ظرف سه سال تکمیل شود؛ بنابراین پروژه ۶ گیگاواتی اخیر را نمی‌توان یک سرمایه‌گذاری منفرد در شبکه دانست؛ چند نقطه مختلف هند هم‌زمان در حال آماده‌شدن برای جابه‌جایی حجمی از برق هستند که تا چند سال پیش اساساً در شبکه وجود نداشت.
این داستان البته از امروز شروع نشده است. هند سال‌هاست برنامه «کریدور انرژی سبز» را پیش می‌برد و فقط در فاز دوم آن حدود ۱۰۷۵۰ کیلومتر-مدار خط انتقال و ۲۷٬۵۰۰ مگاولت‌آمپر ظرفیت پست برای اتصال نزدیک به ۲۰ گیگاوات تولید تجدیدپذیر در هفت ایالت در نظر گرفته شده است.
در مجموع دو فاز کریدور‌های انرژی سبز برای انتقال برق حدود ۴۴ گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر طراحی شده‌اند. تفاوت امروز در مقیاس مسئله است؛ توسعه خورشیدی چنان سریع پیش رفته که شبکه‌ای که زمانی قرار بود پشتیبان رشد تجدیدپذیر‌ها باشد، خودش به یکی از مهم‌ترین محل‌های سرمایه‌گذاری این بخش تبدیل شده است.
ماجرای ۱۱ تراوات‌ساعت برق خورشیدی استفاده‌نشده، هزینه این ناهماهنگی را هم آشکار کرده است. از فوریه ۲۰۲۵، محدودیت‌های انتقال حدود ۴۵ میلیارد روپیه زیان برای توسعه‌دهندگان تجدیدپذیر بر جای گذاشته و دولت هند حتی در حال بررسی وام‌های ارزان و بلندمدت برای پروژه‌هایی است که از این وضعیت آسیب دیده‌اند.
حدود یک‌سوم از ۵۴.۸ گیگاوات ظرفیت پاکی که تا ماه می ۲۰۲۶ به شبکه اضافه شده بود نیز به راه‌حل‌های موقت انتقال متکی بوده است. نیروگاه ساخته شده، سرمایه صرف شده و خورشید هم تابیده است، اما وقتی شبکه امکان تحویل برق را ندارد، بخشی از ارزش اقتصادی همان سرمایه‌گذاری از بین می‌رود.
برای همین هند در کنار خط انتقال، سراغ ذخیره‌سازی و مدیریت شبکه هم رفته است. دولت برای حدود ۴۳.۸ گیگاوات‌ساعت باتری طرح‌های حمایت مالی در نظر گرفته، نیروگاه‌های ترکیبی خورشیدی، بادی و باتری را تشویق کرده و سیزده مرکز مدیریت انرژی تجدیدپذیر برای پیش‌بینی و پایش لحظه‌ای تولید راه انداخته است.
فناوری‌هایی نظیر جبران‌ساز‌های استاتیک (STATCOM) نیز برای پایداری شبکه در برنامه قرار گرفته‌اند. تازه‌ترین گام هم پیشنهاد الزام پروژه‌های جدید خورشیدی و بادی دولتی به همراه‌کردن باتری از ژوئیه ۲۰۲۷ است؛ نشانه‌ای از اینکه مسئله دیگر با اضافه‌کردن چند خط انتقال به‌تنهایی حل نمی‌شود.
رشد تجدیدپذیر‌ها در هند حالا به مرحله‌ای رسیده که آثار آن را می‌توان بیرون از محوطه نیروگاه‌ها هم دید. تا زمانی که سهم خورشید و باد محدود بود، بخش عمده توجه و سرمایه طبیعی بود که متوجه خود نیروگاه‌ها باشد، اما اضافه‌شدن ده‌ها گیگاوات ظرفیت جدید، شبکه‌ای متناسب با این مقیاس می‌خواهد. به همین دلیل، بخش تازه‌ای از سرمایه‌گذاری هند در تجدیدپذیر‌ها امروز نه در مزرعه خورشیدی و بادی، بلکه در خطوط پرتوان انتقال برق، پست‌های جدید، ذخیره‌ساز‌ها و سامانه‌های پیش‌بینی و مدیریت شبکه دیده می‌شود.
برنامه دولت برای اتصال بیش از ۵۰۰ گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر تا ۲۰۳۰ نیز نشان می‌دهد که شبکه انتقال دیگر زیرساختی در حاشیه این توسعه نیست و عملاً به یکی از اجزای اصلی آن تبدیل شده است.
برای ایران نیز این وجه از تجربه هند قابل توجه است، به‌ویژه حالا که توسعه تجدیدپذیر‌ها از مقیاس‌های محدود گذشته فاصله می‌گیرد. هرچه ظرفیت خورشیدی و بادی کشور بیشتر شود، دامنه فعالیت این صنعت هم گسترده‌تر خواهد شد و فرصت‌های تازه‌ای در حوزه انتقال، ذخیره‌سازی، تجهیزات شبکه، پیش‌بینی تولید و مدیریت هوشمند برق شکل می‌گیرد.
به این ترتیب، توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر را می‌توان محرکی برای شکل‌گیری مجموعه بزرگ‌تری از سرمایه‌گذاری‌ها دید که بخش‌های مختلف صنعت برق را نیز با خود همراه می‌کند؛ همان مسیری که هند با توسعه کریدور‌های انرژی سبز، خطوط انتقال پرظرفیت و ذخیره‌سازی در مقیاس شبکه در حال طی‌کردن آن است.
شاید مهم‌ترین بخش تجربه هند برای کشور‌هایی که در حال افزایش ظرفیت تجدیدپذیر خود هستند همین تغییر مقیاس باشد؛ هرچه سهم تجدیدپذیر‌ها در سبد برق بزرگ‌تر می‌شود، خودِ شبکه هم بیشتر به بخشی از اقتصاد تجدیدپذیر‌ها تبدیل می‌شود.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «برق نیوز» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.