تعطیلی ۳۵ نیروگاه در بنگلادش به دلیل بحران سوخت

به گزارش برق نیوز، روزنامه داکا تریبون در گزارشی اعلام کرد هم‌زمان با توقف فعالیت ۳۵ نیروگاه در بنگلادش، میزان خاموشی‌ها در این کشور به حدود ۲۵۰۰ مگاوات رسیده است. مقام‌های هیئت توسعه برق بنگلادش، کمبود سوخت، به‌ویژه محدودیت عرضه گاز طبیعی، را از عوامل اصلی خروج نیروگاه‌ها از مدار عنوان کرده‌اند.

کمبود گاز؛ عامل اصلی محدودیت تولید

بر اساس این گزارش، نیروگاه‌های گازسوز به دلیل محدودیت تأمین گاز قادر به تولید با ظرفیت کامل نیستند. نیروگاه‌های مایع‌سوز نیز با محدودیت‌هایی ناشی از هزینه بالای تأمین و مصرف سوخت مواجه‌اند.

در ۷ اکتبر، در حالی که نیروگاه‌های گازسوز بنگلادش روزانه به حدود ۲۵۲۴ میلیون فوت مکعب گاز نیاز داشتند، تنها ۸۹۵ میلیون فوت مکعب گاز به این بخش اختصاص یافت؛ شکافی قابل‌توجه که توان تولید برق کشور را تحت تأثیر قرار داده است.

این گزارش همچنین اختلاف هزینه تولید برق با منابع مختلف را برجسته می‌کند: هزینه تولید هر واحد برق با مازوت حدود ۲۵ تاکا، با زغال‌سنگ ۱۳ تا ۱۴ تاکا و با گاز حدود ۷ تاکا اعلام شده است. این تفاوت، افزایش تولید با سوخت مایع را به گزینه‌ای پرهزینه تبدیل می‌کند.

نیروگاه وجود دارد؛ اما سوخت کافی نیست

بررسی وضعیت نیروگاه‌های بنگلادش نشان می‌دهد بخشی از ظرفیت تولید به دلیل کمبود گاز، محدودیت سوخت مایع، تعمیرات، مشکلات فنی و پایان قرارداد‌های خرید برق در دسترس نیست.

در چنین شرایطی، ظرفیت اسمی نیروگاه‌ها تصویر کاملی از توان واقعی تأمین برق ارائه نمی‌کند؛ زیرا بهره‌برداری اقتصادی و پایدار از ظرفیت تولید، به دسترسی مستمر به سوخت، آمادگی فنی تجهیزات و سازوکار‌های مناسب تأمین مالی وابسته است.

در کنار این مشکلات، اولویت‌بندی تخصیص گاز میان نیروگاه‌ها و صنایع نیز به چالشی اقتصادی تبدیل شده است؛ چراکه افزایش سهم نیروگاه‌ها از گاز می‌تواند محدودیت تأمین انرژی بخش صنعت و تولید صادرات‌محور را تشدید کند.

تجربه بنگلادش یک درس راهبردی برای مدیریت صنعت برق دارد: امنیت تأمین برق تنها با افزایش ظرفیت نیروگاهی محقق نمی‌شود؛ بلکه به هماهنگی مستمر میان تولید برق، تأمین سوخت، مدیریت تقاضا و اقتصاد بهره‌برداری وابسته است.

از منظر برنامه‌ریزی صنعت برق ایران، این تجربه بر چند ضرورت تأکید می‌کند:

• هماهنگی برق و گاز: تطبیق برنامه تولید نیروگاه‌ها با محدودیت‌های احتمالی تأمین گاز و تدوین سناریو‌های عملیاتی مشترک برای دوره‌های اوج مصرف.
• تضمین آمادگی نیروگاه‌ها: برنامه‌ریزی تعمیرات، تأمین قطعات و ذخیره‌سازی سوخت جایگزین پیش از دوره‌های پرریسک.
• ارزیابی اقتصادی سوخت جایگزین: سنجش هزینه، دسترس‌پذیری و قابلیت اتکای سوخت‌های مختلف برای جلوگیری از تحمیل هزینه‌های سنگین به صنعت برق.
• تنوع‌بخشی به سبد تولید: توسعه منابع تجدیدپذیر همراه با تقویت شبکه و راهکار‌های ذخیره‌سازی انرژی.
• مدیریت تقاضا: استفاده از ابزار‌های مدیریت مصرف برای کاهش فشار بر شبکه در شرایط محدودیت تولید یا سوخت.

بحران برق بنگلادش نشان می‌دهد حتی برخورداری از ظرفیت قابل‌توجه نیروگاهی نیز در صورت اختلال در زنجیره تأمین سوخت، نمی‌تواند مانع بروز خاموشی شود. مدیریت ریسک سوخت، هماهنگی میان بخش‌های برق و گاز، آمادگی نیروگاه‌ها و تنوع‌بخشی به منابع تولید، از مهم‌ترین مؤلفه‌های افزایش تاب‌آوری صنعت برق در برابر بحران‌های تأمین انرژی هستند.