برگزاری نشست شناسایی موانع دستیابی به اهداف برنامه هفتم توسعه در حوزه نیروگاه‌های زیست توده

به گزارش برق نیوز، کارشناس فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی در این نشست با بیان اینکه از ابزار‌های مدیریت پسماند‌ها عارضه‌یابی می‌باشد، گفت: امروزه سوخت‌های زیستی به دست آمده از پسماند‌های جنگل‌ها و محصولات کشاورزی جهان می‌تواند سالانه به اندازه ۷۰ میلیارد تن نفت خام انرژی، در دسترس بشر قرار دهد که این میزان ۱۰ برابر مصرف سالانه انرژی در جهان است.

مانع اصلی در تحقق بسیاری از پروژه‌های زیست توده
مجید قاسمی با اشاره به وضعیت موجود مدیریت پسماند‌های عادی در کشور و خسارت‌های ناشی از عدم مدیریت صحیح افزود: بر اساس گزارش شاخص عملکرد محیط زیستی در نماگر «مدیریت کنترل شده پسماند» در سال ۲۰۲۴، ایران حائز رتبه ۱۰۲ گردید. دفن نزدیک به ۷۵ درصد پسماند‌های عادی تولیدی در کشور که ۹۵ درصد از این میزان به صورت غیراصولی بوده است.

وی ضمن برشمردن خسارت‌های زیست محیطی و ارزش‌گذاری آنها عنوان کرد: برنامه‌ریزی اجرای راهبرد‌ها شامل سه برابر کردن ظرفیت انرژی تجدیدپذیر و دوبرابر کردن نرخ سالانه بهره‌وری انرژی تا سال ۲۰۳۰، حذف تدریجی و انتقال سیستم‌های انرژی مبتنی بر سوخت فسیلی به صفر خالص تا سال ۲۰۵۰، شتابدهی به تکنولوژی‌های بدون انتشار از جمله هسته‌ای و حذف تکنولوژی‌های مبتنی بر کربن می‌باشد.

این کارشناس با نگاهی به منابع زیست توده و فناوری‌های ارزش‌افزایی آن ادامه داد: ملاحظات احداث سایت‌های زباله‌سوزی با محاسبه میزان تولید انرژی و کاهش هزینه‌های محیط زیستی در مقایسه با سایر روش‌ها، میزان انتشار آلاینده‌های گازی نظیر دی اکسین و فوران، هزینه‌های بهره‌برداری شامل هزینه نت، تأمین آب و تولید خاکستر و بوی نامطبوع است.

قاسمی با اشاره به برنامه هفتم توسعه و مانع اصلی در تحقق بسیاری از پروژه‌های زیست توده اظهار کرد: در ایران طی ۶۳ سال گذشته تقریباً ۹۹ درصد مناطق شهری و ۸۳ درصد مناطق روستایی و در کل، ۹۳ درصد از کل جمعیت کشور (به جز استان‌های سیستان و بلوچستان و هرمزگان) تحت پوشش مستقیم گازرسانی قرار گرفته‌اند.

فرصت‌ها و تهدید‌های استفاده از زیست توده جهت تولید انرژی
مسعود احمدی، مدیرکل خدمات شهری و محیط زیست سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها در ارائه خود با عنوان. تبدیل پسماند به انرژی فرصت‌ها و تهدید‌ها به پهنه‌بندی مناطق مدیریت پسماند عادی کشور، وضع موجود مدیریت پسماند در کلان‌شهر‌ها در مقایسه با کشور و وضعیت مطلوب و میانگین کشور پرداخت.

وی بیان کرد: پتانسیل‌های تولید برق از زیست توده با تجهیزات تولید برق مانند ۲۰ دستگاه هاضم بیهوازی با ظرفیت پذیرش پسماند ۶۰۰۰ تن در روز و ظرفیت تولید برق ۶۰ مگاوات در ساعت؛ ۱۵ دستگاه زباله‌سوز با ظرفیت پذیرش پسماند ۹۰۰۰ تن در روز و تولید برق ۱۴۰ مگاوات در ساعت؛ ۷ دستگاه استحصال بیوگاز محل دفن با طرفیت تولید برق ۴۰ مگاوات در ساعت است.

مسعود احمدی عنوان کرد: از جمله برنامه‌های آتی مدیریت پسماند احداث ۳۰ واحد پردازش پسماند، پیگیری تفاهم‌نامه با وزارت نفت، همکاری با ساتبا، اجرای طرح‌های تفکیک از مبدأ، و سایر برنامه‌ها مثل اجرای طرح ماپ در استان مازندران و یا طرح جمع‌آوری هوشمند پسماند خشک می‌باشد. این مسئول ادامه داد: مشکل اصلی بحث مدیریت پسماند‌های‌تر است که باعث بروز اغلب معضلات بهداشتی و محیط زیستی شده است.

وی خاطرنشان کرد: برنامه پیشنهادی مدیریت پسماند‌ها به منظور دستیابی به وضعیت مناسب شامل بازیافت، دفن پسماند، و مکانیزاسیون جمع‌آوری پسماند است و برنامه‌های سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور برای بهبود وضعیت و مدیریت پسماند‌های عادی طی پنج سال آتی، شامل واحد پردازش (مکانیکی)، واحد کمپوست (بیولوژیکی) و... می‌باشد.

مدیرکل خدمات شهری و محیط زیست سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها ضمن برشمردن فرصت‌ها و تهدید‌های استفاده از زیست توده جهت تولید انرژی عنوان کرد: ناترازی انرژی به ویژه در بحث گاز می‌تواند موجب استفاده از RDF در صنایع سیمان شود و ناترازی انرژی در بحث برق می‌تواند موجب توسعه تأسیسات تولید برق از زباله‌سوزها، هاضم و بیوگاز و در ادامه استفاده از ظرفیت آن در توسعه حمل و نقل عمومی پاک گردد.

مسعود احمدی اضافه کرد: تهدید‌های استفاده از زیست توده نیز شامل عدم انجام مطالعات جامع مرتبط با کمیت و کیفیت زیست توده مرتبط با هر یک از روش‌های تبدیل پسماند به انرژی (زباله‌سوز، هاضم استحصال بیوگاز؛ عدم توجه به قوانین و سیاست‌های بالادستی مرتبط با تبدیل پسماند به انرژی (کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، اقتصاد سبز و...) و لزوم حمایت دستگاه‌های متولی طرح‌های دانش بنیان به انتقال تکنولوژی مرتبط با تبدیل پسماند به انرژی (زباله‌سوز، هاضم خشک، و استحصال انرژی بیوگاز محل‌های دفن) و... است.

افزایش امنیت انرژی از طریق تنوع سبد تولید برق کشور
موسوی‌پور، کارشناس امور تولیدی مرکز پژوهش‌های مجلس در این نشست به برنامه هفتم، پیشرفت و سیاست‌های کلی دولت و نظام و رعایت استاندارد‌های زیست محیطی، مقایسه هزینه همتراز شده برق نیروگاه‌های مختلف، و تنوع بخشی به سبد تولید برق پرداخت.

وی عنوان کرد: مجموع پتانسیل توان انرژی تجدیدپذیر در کشور معادل ۱۲۹ هزار مگاوات برآورد شده است، از این بین انرژی خورشیدی با ۷۰ هزار مگاوات و بادی با ۴۷ هزار مگاوات بیش از ۹۷ درصد کل پتانسیل موجود کشور در تولید برق تجدیدپذیر را به خود اختصاص می‌دهند. این کارشناس تصریح کرد: میزان کل پتانسیل انرژی زیست توده کشور (از نظر تئوری) معادل ۹۵۰ مگاوات برآورد شده است.

کارشناس امور تولیدی مرکز پژوهش‌های مجلس ضمن برشمردن راهکار‌های پیشنهادی تاکید کرد: همکاری دستگاه‌های ذیربط و ذینفع در جهت کاهش هزینه‌های مدیریت پسماند و تولید انرژی برق از آنها؛ تکلیف وزارت جهاد کشاورزی و وزارت کشور مبنی بر تامین پایدار خوراک ورودی نیروگاه‌های زیست توده برای مدت حداقل ۲۰ سال، افزایش امنیت انرژی از طریق تنوع سبد تولید برق کشور و همچنین کاهش انرژی کربن از جمله این راهکار‌ها است.

باید به حوزه پسماند نگاه ویژه‌ای داشته باشیم
کارشناس امور زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس با بیان ابعاد زیست محیطی پنهان تولید انرژی از زیست توده و بیان انتشارات از پسماند در ایران و کشور‌های پرانتشار در سال ۲۰۲۳ گفت: میزان انتشار گاز‌های گلخانه‌ای ایران در مقایسه با سال ۱۹۹۰ در حوزه پسماند ۱۰۴ درصد افزایش پیدا کرده است، در حالی که بسیاری از کشور‌ها همچون ایالات متحده آمریکا، سیر نزولی داشته‌اند لذا باید به حوزه پسماند نگاه ویژه‌ای داشته باشیم.

هومن غلامپور با اشاره به مدیریت پسماند در ایران ادامه داد: به دلیل دفن است بر اساس گزارش وزارت کشور، به طور تقریبی ۷۵ درصد پسماند عادی تولیدی در کشور دفن می‌شود که البته ۵۲.۳ درصد دفن غیربهداشتی داریم.

وی عنوان کرد: با توجه به اینکه کشور ما در حال توسعه و نیازمند بهره‌مندی از منابع خود است و در کنار آن نیز تغییرات اقلیمی را داریم، یکی از معضلات مهم ما سوزاندن بقایای کشاورزی است. تاثیرگذاری سوزاندن بقایای کشاورزی در سیاهه انتشار آلاینده‌های هوا ناشی از منابع انسان‌ساز، در بررسی ۶ بخش شامل صنایع فولاد، غذایی، نفت، آجرپزی، سایر صنایع و سوزاندن بقایای کشاورزی به شرح مونوکسید کربن و ذرات معلق (PM) رتبه اول، ترکیبات آلی فرار رتبه دوم و اکسید‌های گوگرد و نیتروژن رتبه سوم هستند.

دولت نباید به نسبت مباحث پسماند بی‌تفاوت باشد
ابوالفضل کریمیان، دبیر کمیسیون خدمات شهری و محیط زیست کلان‌شهر‌های کشور در ارائه خود با موضوع تجربه مدیریت پسماند مشهد در زمینه احداث و بهره‌برداری نیروگاه بیوگازسوز محل دفن با اشاره به لزوم استفاده از نیروگاه‌های زیست توده اظهار کرد: دفن پسماند‌های شهری به عنوان یکی از منابع تولید گاز‌های گلخانه‌ای و لزوم مقابله با انتشار آن گازها، عضویت ایران در کنوانسیون‌های بین‌المللی و تعهد نسبت به کنترل انتشار و حذف تدریجی گاز‌های گلخانه‌ای و تبدیل تعهدات دفن پسماند به فرصت (ایجاد اشتغال، تولید انرژی و رفع نارضایتی‌های اجتماعی) از الزامات استفاده از نیروگاه‌های زیست توده است.

وی با توضیح چالش‌های موجود و موقعیت محل دفن قدیم شهر مشهد و موقعیت آن نسبت به کاربری‌های اطراف، تاکید کرد: دولت نباید به نسبت مباحث پسماند بی‌تفاوت باشد. دبیر کمیسیون خدمات شهری و محیط زیست کلان‌شهر‌های کشور افزود: در بررسی‌های انجام شده، استحصال گاز‌های محل دفن و سوزاندن آن در محل دفن توسط آتشکده‌ها با کاهش بوی زباله همراه بوده است.

کریمیان با اشاره به پتانسیل استحصال انرژی از مراکز فعال دفن پسماند برخی شهر‌ها اظهار کرد: بر اساس گزارش سازمان انرژی‌های نو ایران در سال ۱۳۸۶ و مطالعات فنی و اقتصادی، طراحی نیروگاه صورت گرفت که گام‌های اصلی آن سنجش توان الکتریکی قابل دستیابی در محل دفن زباله در مشهد، و پیش‌بینی تولید برق از گاز محل دفن به مدت ۱۳ سال بر مبنای شروع بهره‌برداری از سال ۱۳۸۶ بوده است.

وی با شرح فرآیند اجرایی کار و برشمردن مشکلات و چالش‌های فنی خاطرنشان کرد: استارت پروژه با حفر چاهک‌های عمودی استحصال گاز، و در ادامه استقرار ایستگاه پایش دبی و کیفیت گاز، استقراار واحد احتراق و تولید برق و پیش‌بینی فلر گاز صورت گرفت و با اتصال به شبکه سراسری برق، نهایتا اولین نیروگاه بیوگاز سوز خاورمیانه افتتاح گردید.

جواد نصیری، کارشناس متخصص حوزه زیست توده با بیان ملزومات بالفعل‌سازی پتانسیل انرژی زیست توده کشور و جایگاه تولید انرژی از پسماند در مدیریت پسماند عنوان کرد: زیست توده می‌تواند انرژی و مواد را به اشکال مختلف تولید نماید (سوخت مایع، گاز، گرما و برق)، و شامل زائدات کشاررزی و جنگلی، پسماند‌های دامی و طیور، پسماند‌های شهری و صنعتی، فاضلاب‌های شهری و گیاهان انرژی‌زا است.