گواهی صرفه‌جویی انرژی؛ ناجی صنایع انرژی‌بر در عصر بحران برق

به گزارش برق نیوز، تابلو اوراق بهادار بورس انرژی ایران از تاریخ ۲۰ آذر ۱۴۰۳، شاهد راه‌اندازی معاملات گواهی صرفه‌جویی انرژی بود. این ابزار مالی نوین به صنایع انرژی‌بر این امکان را می‌دهد که هزینه‌های خود را کاهش دهند و در کنار آن، به تقویت پایداری شبکه برق کمک کنند. گواهی صرفه‌جویی انرژی، روشی جدید برای کاهش هزینه‌ها و تقویت پایداری شبکه برق است.

چالش بزرگ ناترازی برق و ضرورت مصرف بهینه

یکی از مشکلات اصلی در حوزه انرژی کشور، شکاف موجود بین تولید و مصرف برق است. این فاصله که بین ۲۵،۰۰۰ تا ۳۰،۰۰۰ مگاوات نوسان دارد؛ به طور واضح فشار سنگینی را بر شبکه برق کشور وارد می‌کند. این مشکل زمانی پیچیده‌تر می‌شود که زیرساخت‌های برق نیز با کاستی‌هایی مواجه هستند؛ بنابراین تنها افزایش تولید برق به تنهایی نمی‌تواند راه‌حل مؤثری باشد. برای رفع این معضل، بهینه‌سازی مصرف انرژی و صرفه‌جویی، راهی است که به کاهش فشار بر شبکه برق و بهبود وضعیت فعلی کمک می‌کند.

نقش گواهی‌ها در کاهش هزینه برق

گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی در تابلو اوراق بهادار بورس انرژی ایران در دو نوع اوج و عادی معامله می‌شوند که هرکدام کاربرد خاص خود را دارند. گواهی اوج به ویژه در زمان‌های پیک مصرف و خاموشی‌ها به صنایع این امکان را می‌دهد که از برنامه‌های خاموشی (مدیریت بار) خارج شوند. قیمت گواهی اوج معادل برق سبز و برق آزاد است و به صنایع کمک می‌کند تا با خرید و اعمال این گواهی روی قبض‌های خود، از خاموشی‌ها جلوگیری کنند.

از سوی دیگر، گواهی‌های صرفه‌جویی از نوع عادی عمدتاً برای تسویه قبوض برق استفاده می‌شوند و به صنایع کمک می‌کنند تا هزینه‌های دوره‌ای قبوض خود را کاهش دهند.

برخلاف برق سبز و برق آزاد که باید در همان دوره مصرف شوند، گواهی‌های عادی و اوج به صنایع این امکان را می‌دهند که در صورت مصرف کمتر از میزان گواهی خریداری‌شده، مازاد آن را به دوره‌های آینده منتقل کرده و تا یک سال از اعتبار آن بهره‌برداری کنند. تمامی صنایع، از جمله صنایع بزرگ مانند فولاد، پتروشیمی و پالایشگاه‌ها، می‌توانند از این گواهی‌ها برای کاهش هزینه‌ها استفاده کنند.

به طور کلی، گواهی‌های صرفه‌جویی، به صنایع این امکان را می‌دهند که هزینه‌های انرژی، ترانزیت، مابه‌التفاوت اجرای مقررات، مالیات بر ارزش افزوده و همچنین جریمه‌های مربوط به عدم رعایت استاندارد‌های مصرف انرژی بند ث ماده ۴۶ را صفر کنند. این بدان معناست که گواهی‌ها موجب معافیت صنایع از جریمه‌ها طبق قانون اصلاح الگوی مصرف نیز می‌شوند.

کاهش هزینه‌ها با خرید گواهی صرفه‌جویی انرژی

در حال حاضر، گواهی‌های عادی به قیمت ۱۷،۵۰۰ ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت و گواهی اوج به قیمت ۷۵،۰۰۰ ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت در تابلو اوراق بهادار بورس انرژی معامله می‌شوند.

قیمت گواهی اوج، معادل برق سبز و برق آزاد است که یکی از مزایای رقابتی گواهی اوج به شمار می‌رود. همان‌طور که پیش‌تر هم گفته شد، گواهی‌های اوج به صنایع این امکان را می‌دهند که در زمان‌های پیک مصرف، مانند خاموشی‌ها، از تجربه خاموشی‌ها جلوگیری کنند.

خاموشی‌ها برای صنایع هزینه‌های زیادی به دنبال دارند. اما با گواهی اوج، صنایع قادرند از آسیب‌های ناشی از این خاموشی‌ها جلوگیری کنند و در زمان‌های پیک مصرف، از مشکلات احتمالی در امان بمانند.

در همین راستا، تعرفه برق برای صنایع پتروشیمی و پالایشگاه‌ها به حدود ۲۴،۰۰۰ ریال و برای صنایع فولادی به نزدیک ۲۱،۰۰۰ ریال رسیده است. این تفاوت‌های قیمتی فرصت مناسبی برای صنایع فراهم می‌آورد تا با خرید و اعمال گواهی‌های عادی روی قبوض خود، ۲۰ تا ۳۰ درصد از هزینه‌های برق خود را کاهش دهند. این کاهش هزینه‌ها از طریق صفر شدن هزینه انرژی، ترانزیت، مابه‌التفاوت اجرای مقررات، مالیات بر ارزش افزوده و معافیت از جریمه‌های ماده ۲۶ (قانون اصلاح الگوی مصرف) و بند "ث" ماده ۴۶ به میزان حجم خرید گواهی حاصل می‌شود.

پشتوانه قانونی گواهی صرفه‌جویی انرژی

قانون اصلاح الگوی مصرف که در سال ۱۳۸۹ تصویب شد، با تمرکز بر تمامی حامل‌های انرژی و رعایت استاندارد‌های مصرف بهینه، راه‌حل‌هایی جامع و اجرایی برای بهبود بهره‌وری ارائه می‌دهد. این قانون به صنایع کمک می‌کند تا ضمن تطابق با الزامات قانونی، از مصرف غیربهینه و پرمصرف جلوگیری کرده و هزینه‌های انرژی خود را کاهش دهند و صنایع را ملزم به رعایت استاندارد‌های مصرف انرژی کرده است. گواهی صرفه‌جویی انرژی حاصل از آن به عنوان یک ابزار قانونی، این امکان را برای صنایع فراهم می‌آورد تا با خرید و اعمال آن روی قبض‌های برق خود، از جریمه‌های ناشی از عدم رعایت استاندارد‌ها جلوگیری کنند و هزینه‌های برق خود را کاهش دهند. این گواهی‌ها به صنایع کمک می‌کنند تا ضمن رعایت قوانین، از مزایای مالی آن بهره‌مند شوند.

حرکت به سوی فردایی بهینه‌تر

گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی ابزاری کارآمد برای ایجاد تحولی بزرگ در کاهش هزینه‌های جاری و مصرف انرژی در صنایع هستند. با بهره‌برداری از این ابزار، صنایع قادر خواهند بود هزینه‌های برق خود را کاهش دهند و با خرید برق بهینه‌شده، در حفظ پایداری شبکه برق نقش مؤثری ایفا کنند. این اقدامات نه تنها به سود صنایع است؛ بلکه به بهبود وضعیت مصرف انرژی در سطح کشور کمک خواهد کرد.