تأکید پژوهشگاه نیرو بر مدیریت ریسک و تحلیل ریشه‌ای خرابی‌ها در نیروگاه‌ها

به گزارش برق نیوز، امیر دودابی‌نژاد رئیس پژوهشگاه نیرو، ضمن تاکید بر شناسایی علل ریشه‌ای خرابی‌ها و استفاده از تجربه‌های به دست آمده برای بهبود عملکرد صنعت برق، عنوان داشت: حوادث نیروگاهی علاوه بر ابعاد فنی، بر اقتصاد تولید برق، بهره‌وری سرمایه‌های ملی و قابلیت اطمینان شبکه تأثیر می‌گذارند؛ بنابراین، بررسی آنها باید فراتر از تعمیر تجهیزات و در چارچوب مدیریت دارایی‌های فیزیکی انجام شود.

دودابی‌نژاد با تاکید بر نگهداشت و مدیریت دارایی‌های فیزیکی صنعت برق گفت: مدیریت دارایی‌های فیزیکی به معنای ایجاد تعادل میان عملکرد، هزینه و ریسک تجهیزات در تمام مراحل عمر آنها، از طراحی و خرید تا بهره‌برداری، نگهداری و نوسازی است. ارزش واقعی تجهیزات نیز به میزان قابلیت اطمینان، ایمنی و بهره‌وری آنها در طول عمرشان بستگی دارد.

رئیس پژوهشگاه نیرو گفت: وقتی یک خرابی در قطعات نیروگاهی پیش می‌آید اول باید علل حادثه را پیدا کنیم و رفع کنیم و بعد پازل بعدی یعنی مدیریت دارایی ها، هدف این است که از حادثه جلوگیری کنیم و با شناسایی زمینه‌ها مشکل را حل کنیم. باید چارچوبی را با انواع روش‌ها و راهبرد‌های نگهداشت داشته باشیم و مانع از تکرار خطا شویم.

وی تصریح کرد: ارزش واقعی تجهیزات نیروگاهی تنها به هزینه اولیه خرید محدود نمی‌شود، بلکه قابلیت اطمینان، ایمنی، بهره‌وری و عملکرد آنها در طول عمر مفیدشان اهمیت دارد. ازاین‌رو، تصمیم‌گیری درباره تعمیر، پایش وضعیت یا نوسازی تجهیزات باید بر اساس اهمیت دارایی، احتمال خرابی و پیامد‌های فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی آن انجام شود.

رئیس پژوهشگاه نیرو افزود: تحلیل ریشه‌ای خرابی‌ها، ارزیابی ریسک و توجه به اقتصاد چرخه عمر تجهیزات از ارکان اصلی مدیریت دارایی‌های فیزیکی است. بازگرداندن تجهیز معیوب به مدار، بدون شناسایی و رفع علت اصلی خرابی، راه‌حل پایداری نیست؛ بلکه باید با اصلاح عوامل ایجادکننده حادثه و انتقال تجربه به سایر نیروگاه‌ها، از تکرار خرابی‌ها جلوگیری کرد.

دودابی‌نژاد خاطرنشان کرد: هزینه واقعی حوادث نیروگاهی علاوه بر تعمیر و تعویض قطعات، شامل توقف تولید، کاهش آمادگی واحد، هزینه راه‌اندازی مجدد و پیامد‌های ایمنی و زیست‌محیطی است. بنابراین، سرمایه‌گذاری هدفمند در بازرسی تخصصی، پایش وضعیت، بهبود کیفیت تعمیرات و اصلاح طراحی می‌تواند هزینه کل مالکیت تجهیزات را کاهش داده و قابلیت اطمینان نیروگاه‌ها را افزایش دهد.

هدف نهایی مدیریت دارایی‌های فیزیکی، صرفاً تعمیر تجهیزات و بازگرداندن آنها به مدار نیست، بلکه افزایش ارزش‌آفرینی دارایی‌ها، کنترل ریسک، ارتقای قابلیت اطمینان نیروگاه‌ها و صیانت از سرمایه‌های ملی در صنعت برق کشور است.

وی با تأکید بر اهمیت تحلیل ریشه‌ای خرابی‌ها تصریح کرد: تعمیر و بازگرداندن تجهیز به مدار، بدون شناسایی و رفع عوامل اصلی خرابی، به معنای حل کامل مسئله نیست. باید علل فنی و عملیاتی حادثه شناسایی و برای جلوگیری از تکرار آن اقدام شود.

دودابی‌نژاد در بخش دیگری از سخنان خود، مستندسازی حوادث و انتقال دانش میان نیروگاه‌ها را ضروری دانست و گفت: محدود ماندن نتایج تحلیل یک حادثه به همان نیروگاه، فرصت یادگیری در سطح صنعت را از بین می‌برد؛ درحالی‌که انتقال تجربه‌ها به واحد‌های مشابه می‌تواند از تکرار حوادث جلوگیری کند.

وی افزود: تجمیع داده‌های بهره‌برداری، تعمیرات، بازرسی و خرابی، به شناسایی الگو‌های تکراری و بهبود برنامه‌های نگهداری کمک می‌کند. این داده‌ها زمانی ارزشمندند که به دانش کاربردی تبدیل شده و در دستورالعمل‌ها و تصمیم‌های فنی و مدیریتی به کار گرفته شوند.

دودابی‌نژاد در ادامه با توجه به ظرفیت‌های موجود در پژوهشگاه نیرو، به تشریح نقش این مجموعه در حوزه نیروگاهی پرداخت و عنوان داشت: پژوهشگاه نیرو این ظرفیت را دارد که با استفاده از دانش انباشته این حوزه و از طریق تحلیل خرابی‌های پیچیده، تدوین روش‌های استاندارد بررسی حوادث، ارزیابی ریسک و تبدیل داده‌های فنی به دانش کاربردی، به پیشگیری از حوادث و بهبود تصمیم‌گیری در نیروگاه‌ها کمک کند.

وی عنوان داشت: تدوین دستورالعمل‌ها و روش‌های تحلیل حادثه، تهیه راهنما‌های فنی، رویه و فرآیندها، بخش دیگری از ظرفیت‌های همکاری پژوهشگاه نیرو در این عرصه است. تا همکاران حوزه نیروگاهی با اتکا به این فرآیند‌ها و دستورالعمل‌ها نسبت به پایش وضعیت و نگهداشت و رفع خرابی اقدام نمایند.

وی همچنین بخش دیگر از ظرفیت‌های مؤثر پژوهشگاه نیرو را تحلیل شکست قطعات، بررسی متالورژیکی، آزمون‌های مکانیکی و غیرمخرب و تحلیل تنش، در بررسی خرابی‌ها برشمرد و افزود: پژوهشگاه نیرو با توسعه پایش وضعیت، تشخیص زودهنگام ناهنجاری‌ها و استفاده از هوش مصنوعی و با رعایت کیفیت داده‌ها و اعتبار نتایج می‌تواند به پیش‌بینی خرابی‌ها کمک کند.

دودابی‌نژاد بر توسعه همکاری میان پژوهشگاه نیرو، نیروگاه‌ها، شرکت‌های تخصصی و دانشگاه‌ها تأکید کرد و گفت: انتقال تجربه، ایجاد شبکه متخصصان و توانمندسازی نیروی انسانی باید هم‌زمان با توسعه فناوری‌ها و روش‌های تحلیلی دنبال شود.

وی خاطرنشان کرد: مدیریت اثربخش دارایی‌های فیزیکی به مشارکت بهره‌برداران و مدیران دارایی‌ها نیاز دارد؛ زیرا دسترسی به داده‌های معتبر، شناخت شرایط واقعی تجهیزات و اجرای اقدامات اصلاحی، زمینه بهبود مستمر عملکرد صنعت برق را فراهم می‌کند.

رئیس پژوهشگاه نیرو در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: حفاظت از تجهیزات نیروگاهی به‌عنوان بخشی از سرمایه‌های ملی، مستلزم افزایش عمر مفید، کنترل ریسک و حفظ قابلیت اطمینان آنهاست.

وی افزود: تعویض تجهیز معیوب ممکن است مشکل را موقتاً برطرف کند، اما شناسایی علت ریشه‌ای، اصلاح روش‌های بهره‌برداری و نگهداری و انتقال تجربه به سایر نیروگاه‌ها، زمینه ارتقای عملکرد کل صنعت برق را فراهم می‌کند.

دودابی‌نژاد در پایان تصریح کرد: هدف مدیریت دارایی‌های فیزیکی، تنها بازگرداندن تجهیزات به مدار نیست، بلکه افزایش ارزش دارایی‌ها، ارتقای قابلیت اطمینان نیروگاه‌ها و صیانت از سرمایه‌های ملی است.