خرید الکتروموتور زیمنس؛ پیش از سفارش، این ۶ نکته را بررسی کنید

به گزارش برق نیوز، الکتروموتور‌های زیمنس در خطوط تولید ایران، از پمپ و فن تا کمپرسور و نوار نقاله، انتخاب اول بسیاری از مهندسان نگهداری هستند. ولی موتوری که با توان، دور، فریم یا کلاس راندمان اشتباه سفارش داده شود، حتی اگر اصل باشد، روی دستگاه نمی‌نشیند یا زودتر از موعد از کار می‌افتد.

۱. سری موتور را بشناسید: ۱LA۷ یا ۱LE۱؟

در بازار ایران دو سری بیشتر دیده می‌شوند. ۱LA۷ نسل قبلی موتور‌های استاندارد آلومینیومی است. طبق کاتالوگ D ۸۱.۱، این سری در بازه حدود ۰٫۰۹ تا ۱۸٫۵ کیلووات عرضه می‌شد. ۱LE۱ نسل بعدی است و دو خانواده دارد: SIMOTICS GP با بدنه آلومینیومی (فریم ۶۳ تا ۲۰۰، توان ۰٫۰۹ تا ۴۵ کیلووات) و SIMOTICS SD با بدنه چدنی (فریم ۷۱ تا ۳۱۵، توان تا حدود ۲۰۰ کیلووات). سری چدنی ۱LE۵ ادامه خانواده SD در فریم‌های ۳۱۵ تا ۴۵۰ و توان تا ۱۰۰۰ کیلووات است، نه جایگزین ۱LE۱.

اگر موتور فعلی شما ۱LA۷ است، مدل‌های هم‌توان ۱LE۱ فقط «گزینه جایگزین احتمالی» هستند، نه جایگزین قطعی. پیش از سفارش باید کد سفارش، ابعاد نصب، فریم، قطر و طول شفت و مشخصات الکتریکی (ولتاژ، جریان و دور نامی) را با موتور قبلی تطبیق داد.

۲. توان و دور: دو عددی که باید از پلاک خوانده شوند

اعداد ۳۰۰۰، ۱۵۰۰، ۱۰۰۰ و ۷۵۰ دور، سرعت سنکرون موتور‌های ۲، ۴، ۶ و ۸ قطب در شبکه ۵۰ هرتز هستند. دور نامی روی پلاک به دلیل لغزش کمی پایین‌تر است و در هر مدل فرق می‌کند. موتور جایگزین باید هم توان و هم تعداد قطب یکسان با موتور قبلی داشته باشد. موتور ۱۵۰۰ دور با همان توان، تقریباً دو برابر موتور ۳۰۰۰ دور گشتاور می‌دهد. پس جابه‌جایی این دو، رفتار پمپ یا فن را عوض می‌کند. قیمت الکتروموتور زیمنس هم با توان، دور، سری و کلاس راندمان تغییر می‌کند. پس قیمت را فقط میان مدل‌های هم‌مشخصات مقایسه کنید.

۳. فریم و جنس بدنه

فریم موتور ارتفاع محور، فاصله پیچ‌های پایه و قطر شفت را تعیین می‌کند. محدوده فریم هر بدنه به سری بستگی دارد (بخش ۱). در سری ۱LE۱، بازه فریم‌های آلومینیومی و چدنی هم‌پوشانی دارد. پس یک توان را گاهی با هر دو بدنه می‌توان پیدا کرد. بدنه چدنی استحکام مکانیکی بیشتری دارد و در صنایع سنگین رایج‌تر است، ولی مقاومت در برابر رطوبت، خوردگی و ارتعاش به درجه حفاظت (IP)، پوشش، آب‌بندی، یاتاقان‌ها و نصب درست هم بستگی دارد. بدنه آلومینیومی هم در دستگاه‌های سبک و نصب فلنجی، به خاطر وزن کمتر، مزیت دارد.

الکتروموتور‌های صنعتی در فریم‌های مختلف در انبار محور نیرو

۴. نحوه نصب و ولتاژ

نحوه نصب روی پلاک با کد‌هایی مثل IM B۳ (پایه‌دار)، IM B۵ (فلنج‌دار)، IM B۳۵ (پایه و فلنج) یا IM B۱۴ و B۳۴ (فلنج کوچک) مشخص می‌شود. موتوری با نحوه نصب متفاوت، حتی با توان و دور درست، روی شاسی یا گیربکس سوار نمی‌شود.

ولتاژ نامی را طراحی موتور تعیین می‌کند، نه اندازه آن، و باید از پلاک یا کد سفارش خوانده شود. دو حالت رایج، ۲۳۰VΔ/۴۰۰VY و ۴۰۰VΔ/۶۹۰VY است. راه‌اندازی ستاره‌مثلث فقط برای موتوری درست است که در ولتاژ شبکه، در حالت مثلث کار کند. یعنی در شبکه ۴۰۰ ولت، موتور باید ۴۰۰VΔ/۶۹۰VY باشد. موتور ۲۳۰VΔ/۴۰۰VY در این شبکه در حالت ستاره بسته می‌شود و برای ستاره‌مثلث مناسب نیست.

۵. کلاس راندمان؛ هزینه امروز یا قبض فردا؟

موتور‌های زیمنس در کلاس‌های IE۱ تا IE۴ عرضه می‌شوند. برای موتوری که روزی چند ساعت کار می‌کند، کلاس بالاتر شاید توجیه نداشته باشد. اما در موتوری که شبانه‌روز روشن است، کاهش چند درصدی تلفات در یک سال به چند هزار کیلووات‌ساعت برق می‌رسد.

اگر دستگاه شما قرار است به اروپا صادر شود، مقررات EU ۲۰۱۹/۱۷۸۱ را در نظر بگیرید. طبق این مقررات و اصلاحیه آن، موتور‌های سه‌فاز ۲ تا ۸ قطب از ژوئیه ۲۰۲۱ دست‌کم باید این کلاس‌ها را داشته باشند: IE۲ برای ۰٫۱۲ تا کمتر از ۰٫۷۵ کیلووات، و IE۳ برای ۰٫۷۵ تا ۱۰۰۰ کیلووات. از ژوئیه ۲۰۲۳، موتور‌های سه‌فاز ۲، ۴ و ۶ قطب در بازه ۷۵ تا ۲۰۰ کیلووات باید IE۴ باشند. موتور‌های ترمزدار، موتور‌های ضدانفجار Ex eb و سایر موتور‌های ضدانفجار از الزام IE۴ مستثنا هستند و الزام جداگانه دارند. استثنا‌های دیگری هم وجود دارد، پس پیش از صادرات متن رسمی مقررات را بررسی کنید.

۶. اصالت را از مستندات بسنجید، نه از ظاهر

پلاک و ظاهر موتور قابل تقلیدند و به‌تنهایی اصالت را ثابت نمی‌کنند. مشخصات پلاک را با دیتاشیت رسمی همان کد سفارش تطبیق دهید و در صورت تردید، کد و شماره سریال را از پشتیبانی سازنده یا تأمین‌کننده‌ای با مدارک تأمین معتبر استعلام کنید. برای خرید موتور زیمنس اصل، فاکتوری بگیرید که کد کامل موتور در آن درج شده باشد.

کد سفارش؛ شناسنامه موتور

کد سفارش یا کد فنی (MLFB) پیکربندی موتور را مشخص می‌کند: سری، جنس بدنه، کلاس راندمان، فریم، تعداد قطب، ولتاژ و نحوه نصب. برای خواندن رقم‌به‌رقم آن، راهنمای خواندن کد فنی موتور زیمنس کمک می‌کند. ولی این کد برای انتخاب نهایی کافی نیست و دیتاشیت (جریان، گشتاور و راندمان) و شرایط کاری هم باید بررسی شوند: درجه حفاظت IP، کلاس عایقی، نوع خنک‌کاری، سیکل کاری، و اینکه موتور مستقیم به شبکه وصل می‌شود یا با اینورتر کار می‌کند.

برچسب مشخصات الکتروموتور زیمنس با کد سفارش ۱LE۱۵۰۳-۲CB۲۳-۴AA۴

از کجا شروع کنیم؟

مشخصات فنی هر مدل در فهرست مدل‌های الکتروموتور زیمنس آمده است، از فریم و راندمان تا ابعاد. اگر پلاک موتور فعلی را دارید، عکس آن را برای کارشناسان محور نیرو (۰۹۳۵۱۸۶۴۶۳۴) بفرستید تا گزینه‌های مناسب را بر اساس کد سفارش و شرایط کاری بررسی کنند.

جمع‌بندی: خرید درست الکتروموتور زیمنس با یک سؤال ساده شروع می‌شود: «پلاک موتور فعلی چه می‌گوید؟» توان، دور نامی، فریم، نحوه نصب، ولتاژ و کلاس راندمان را از پلاک یا کد سفارش بردارید. بعد آنها را با دیتاشیت و شرایط واقعی کار تطبیق دهید تا بیشتر خطا‌های رایج انتخاب، پیش از خرید شناسایی شوند.