خورشیدیسازی با جیب مردم؛ دولت هم برق میخواهد، هم سرمایه مردم را!

به گزارش برق نیوز، پیشنهاد جدید ساتبا برای توسعه ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی پشتبامی، بر یک مدل تأمین مالی ۵۰-۵۰ استوار است؛ یعنی متقاضی باید نیمی از هزینه را از جیب خود بپردازد و نیم دیگر را از تسهیلات تأمین کند. برآورد ساتبا برای یک نیروگاه پنج کیلوواتی حدود ۳۵۰۰ دلار است؛ رقمی که برای بسیاری از خانوارها سرمایهگذاری کوچکی محسوب نمیشود.
مسئله اینجاست که توسعه انرژی خورشیدی قرار است پاسخی به ناترازی برق باشد؛ بحرانی که هزینه آن را پیشتر صنایع، تولیدکنندگان و خانوارها با محدودیت برق و اختلال در فعالیت اقتصادی پرداختهاند، حالا بخشی از بار تأمین مالی راهحل پیشنهادی نیز قرار است بر دوش همان مصرفکنندگان قرار بگیرد؟
از سوی دیگر، محدودیت تأمین پنل و وابستگی بخشی از تجهیزات به واردات، یک مانع دیگر پیش پای اجرای این برنامه گذاشته است؛ یعنی حتی متقاضی آماده سرمایهگذاری هم باید از دسترسی به تجهیزات مطمئن باشد.
اما تجربه کشورهای دیگر نشان میدهد برای تبدیل پشتبام خانهها به نیروگاه، صرفاً ارائه وام کافی نیست، هند در برنامه ملی «PM Surya Ghar» برای نصب پنل خورشیدی در یککرور خانوار، کمک بلاعوض دولتی را در کنار تسهیلات بانکی قرار داده است؛ دولت تا ۶۰ درصد هزینه مبنای دو کیلووات نخست و ۴۰ درصد هزینه ظرفیت اضافه تا سه کیلووات را تقبل میکند؛ تسهیلات بدون وثیقه با نرخ ترجیحی ۵.۷۵ درصد و بازپرداخت ۱۰ ساله نیز برای خانوارها در نظر گرفته شده است. نتیجه این سیاست، تنها تشویق مردم به خرید پنل نیست؛ بلکه کاهش مستقیم هزینه برق خانوار است. طبق آمار رسمی هند، تا ژوئیه ۲۰۲۶ بیش از ۴.۸ میلیون خانوار تحت پوشش نصب نیروگاه خورشیدی پشتبامی قرار گرفتهاند.
استرالیا نیز نمونه دیگری از تبدیل خانوار به تولیدکننده برق است؛ بیش از یکسوم خانههای این کشور پنل خورشیدی دارند، در این مدل، خانوار از محل کاهش خرید برق از شبکه و فروش برق مازاد درآمد یا صرفهجویی کسب میکند؛ دولت استرالیا حتی از ژوئیه ۲۰۲۵ برنامهای برای کاهش حدود ۳۰ درصدی هزینه خرید باتریهای خانگی اجرا کرده تا مردم بتوانند برق تولیدشده در ساعات آفتابی را برای شب ذخیره کنند. تجربه این کشور یک نکته مهم دارد: مردم زمانی به انرژی خورشیدی روی میآورند که منفعت اقتصادی آن را در قبض برق و هزینههای زندگی خود ببینند.
حالا سؤال اینجاست که در مدل پیشنهادی ایران، منفعت خانوار دقیقاً چیست؟ متقاضی برای نیروگاه پنج کیلوواتی باید حدود ۱۷۵۰ دلار سرمایه اولیه فراهم کند؛ اما نرخ خرید برق از او، زمان بازگشت سرمایه، تضمین پرداخت درآمد حاصل از فروش برق و نحوه برخورد با تغییر تعرفهها باید شفاف باشد و اگر قرار است درآمد فروش برق صرف بازپرداخت تسهیلات شود، خانوار باید بداند چند سال بعد مالک کامل نیروگاه خواهد شد و پس از آن چه میزان درآمد یا صرفهجویی نصیبش میشود.
از سوی دیگر، نمیتوان همه خانوارها را با یک نسخه وارد این طرح کرد، برای خانوادهای که سرمایه اولیه ندارد، حتی وام کمبهره هم ممکن است جذاب نباشد؛ دولت میتواند با کمک بلاعوض هدفمند برای خانوارهای کمدرآمد، تسهیلات بلندمدت و بدون وثیقههای سنگین، مدل اجاره پنل یا سرمایهگذاری شرکتهای خدمات انرژی و همچنین تضمین خرید برق با نرخ قابل پیشبینی، مسیر مشارکت را هموار کند. در این مدلها، حتی خانوارهایی که امکان پرداخت هزینه اولیه را ندارند، میتوانند از مزایای تولید برق خورشیدی بهرهمند شوند.
موضوع برای صنایع و معادن نیز اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه یک نیروگاه پنج کیلوواتی خانگی پاسخگوی نیاز برق یک واحد صنعتی نیست. اگر قرار است تولید پراکنده به کاهش فشار شبکه و عبور صنایع از خاموشی کمک کند، باید برای واحدهای معدنی و صنعتی نیز مدل تأمین مالی متناسب با ظرفیت مصرف، امکان ذخیرهسازی و تضمین دسترسی به تجهیزات طراحی شود؛ و نهایتا این که اگر قرار است دو میلیون پشتبام به نیروگاه تبدیل شود، دولت باید پیش از مطالبه سرمایه مردم، پاسخ روشنی به یک سؤال بدهد: سهم واقعی خانوار از این سرمایهگذاری چیست و چه تضمینی وجود دارد که تولید برق خورشیدی برای او به یک منفعت اقتصادی تبدیل شود، نه یک بدهی تازه؟
منبع: نفتی ها
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «برق نیوز» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.